Ben-Gvir savaş suçları: İsrailli Bakan hakkında ABD ve Avrupa'da hukuki süreç başlatıldı

Ne oldu?

Belçika merkezli sivil toplum kuruluşu Hind Rajab Vakfı, İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'i savaş suçları gerekçesiyle ABD Adalet Bakanlığı'na şikayet etti. Vakıf tarafından yapılan başvuruda, Ben-Gvir'in Filistinli sivillere yönelik sistematik şiddeti teşvik ettiği ve uluslararası hukuku ihlal eden eylemlerde bulunduğu iddia ediliyor. Suç duyurusu, ABD yasaları kapsamında yabancı yetkililerin yargılanmasını mümkün kılan hukuki mekanizmalar üzerinden yapıldı.

Eş zamanlı olarak İtalya'da da benzer bir hukuki adım atıldı. Roma savcılığı, Gazze'ye giden yardım gemisinde gözaltına alınan İtalyan vatandaşlarına yönelik kötü muamele ve işkence iddiaları üzerine Ben-Gvir hakkında resmi bir soruşturma başlattı. İtalyan makamlarının bu adımı, Avrupa ülkelerinin İsrailli yetkililere yönelik evrensel yargı yetkisini kullanma iradesinin yeni bir örneği olarak değerlendiriliyor.

ABD Senatörü Bernie Sanders ise Ben-Gvir'i doğrudan hedef alarak, kendisi için "savaş suçlusu" ifadesini kullandı. Sanders'ın bu çıkışı, uluslararası kamuoyunda zaten tartışmalı olan Ben-Gvir figürü üzerindeki baskıyı artırdı.

Neden gündemde?

Itamar Ben-Gvir, İsrail siyasetinin en radikal figürlerinden biri. Daha önce terör örgütü üyeliği ve ırkçı tahrik suçlarından mahkûmiyet geçmişine sahip olan Ben-Gvir, mevcut koalisyon hükümetinde polis ve sınır güvenliğinden sorumlu bakanlık koltuğunda oturuyor. Bu konumuyla Batı Şeria'daki yerleşimci şiddetinin tırmanması ve Filistinlilere yönelik insan hakları ihlallerinde kritik bir rol oynadığı iddia ediliyor.

Yapılan şikayet, özellikle Gazze'de devam eden çatışmalar bağlamında İsrail hükümetinin sivil kayıplara yönelik sorumluluğunu hukuki zemine taşıma çabası olarak öne çıkıyor. Aynı anda hem ABD'de hem de Avrupa'da gündeme gelen bu girişimler, diplomatik dokunulmazlık tartışmalarını da beraberinde getiriyor.

Bilinmesi gerekenler

• Şikayeti yapan Hind Rajab Vakfı, adını Gazze'de İsrail ateşi sonucu hayatını kaybeden 6 yaşındaki Filistinli kız çocuğundan alıyor. Vakıf, Filistinli sivillere karşı işlenen suçların uluslararası belgelendirilmesi ve sorumluların yargı önüne çıkarılması için çalışıyor.
• ABD Adalet Bakanlığı'na yapılan başvuru, Ben-Gvir'in ABD'de mal varlığı veya seyahat özgürlüğünü kısıtlamayı hedefliyor. Ancak bir başvurunun resmi soruşturmaya dönüşüp dönüşmeyeceği, Adalet Bakanlığı'nın takdirine bağlı.
• İtalya'daki soruşturma, evrensel yargı yetkisi ilkesine dayanıyor. Bu ilke, savaş suçları ve işkence gibi ağır insan hakkı ihlallerinde, suçun işlendiği ülkeye bakılmaksızın yargılama yapılabilmesine olanak tanıyor.
• Bernie Sanders, daha önce de İsrail'in askeri operasyonlarını eleştiren ve ABD'nin İsrail'e verdiği koşulsuz askeri desteğin kesilmesi çağrısında bulunan isimlerden biri. Sanders'ın son açıklaması, ABD siyasetindeki İsrail eleştirisi dozunun yükseldiğini gösteriyor.

Sırada ne var?

ABD Adalet Bakanlığı'nın şikayeti incelemeye alıp almayacağı önümüzdeki günlerde netleşecek. İtalya'daki soruşturmanın ise kapsamının genişlemesi ve diğer Avrupa ülkelerinde benzer hukuki girişimlere kapı aralaması ihtimal dışı değil. Uluslararası Ceza Mahkemesi nezdinde halihazırda İsrailli yetkililer hakkında yürütülen süreçlerle birlikte düşünüldüğünde, Ben-Gvir'in diplomatik manevra alanının daralması bekleniyor. İsrail hükümeti ise bu tür girişimleri "hukuki savaşın bir parçası" olarak nitelendiriyor ve diplomatik kanallarla karşı hamleler geliştiriyor.