Bedelli askerlik ücretinde taksit talebi Meclis gündeminde: Zamlı tarifeye nefes aldıracak formül aranıyor

Ne oldu?

Bedelli askerlik, Türkiye’de Osmanlı döneminden bu yana aralıklarla uygulanan, zorunlu askerlik hizmetinin süresinin kısalması karşılığında nakit bedel ödenmesine dayanan bir sistemdir. 2019 yılında yapılan yasal düzenlemeyle kalıcı hale getirilen uygulama, son dönemde artan ücretiyle gündemin üst sıralarında yer alıyor. Bu kapsamda Meclis’e dikkat çekici bir başvuru yapıldı. Vatandaşların artan ekonomik yük karşısında zorlandığını belirten yetkililer, bedelli askerlik ücretinin taksitlendirilmesi için resmi talepte bulundu. Başvuru, peşin ödeme gücü olmayan çok sayıda gencin yasal süreyi kaçırma riskiyle karşı karşıya olduğu gerekçesine dayanıyor. Hali hazırda dövizle askerlik uygulaması yurt dışındaki vatandaşlar için geçerliyken, Türkiye’de ikamet edenler için 30 günlük temel eğitim şartı ve belirlenen bedelin peşin ödenmesi zorunluluğu devam ediyor.

Neden gündemde?

Konunun gündemde kalmasının en büyük sebebi, bedelli askerlik ücretindeki rekor artış beklentileri. Ücret, memur maaş katsayısındaki değişime bağlı olarak her yıl ocak ve temmuz aylarında otomatik olarak güncelleniyor. Son yapılan zamlarla birlikte bedelli askerliğin maliyeti 240 bin lira bandını aşarak tarihi zirvesine ulaştı. Temmuz 2025 itibarıyla uygulanması beklenen yeni zamla birlikte rakamın daha da yukarı çıkması öngörülüyor. Artan hayat pahalılığı ve işsizlik ortamında, birçok ailenin bu parayı peşin olarak bir araya getirememesi, taksit talebini kamuoyunun en önemli gündem maddelerinden biri haline getirdi. Özellikle yeni mezun gençler, iş bulamadan yüksek bir askerlik borcuyla karşı karşıya kaldıklarından şikayet ediyor. Geçmişte 1987, 1992 ve 1999 depremi sonrası ekonomik gerekçelerle devreye alınan bedelli yasalarından farklı olarak, mevcut sistem kalıcı fakat her ay değişen maliyetiyle belirsizlik yaratıyor.

Bilinmesi gerekenler

Bedelli askerlik başvurusu yapacak bir yükümlünün, yoklama kaçağı, saklı veya bakaya durumunda olmaması gerekiyor. Başvuru tarihinde askerlik çağına girmiş olmak şartı aranırken, 30 günlük temel askerlik eğitimini tamamlama zorunluluğu devam ediyor. Mevcut durumda ödeme sadece peşin olarak alınıyor ve taksitlendirme gibi bir kolaylık sunulmuyor. Anayasa Mahkemesi, daha önceki başvurularda uygulamanın eşitlik ilkesini ihlal etmediğine karar vermişti. Ancak yeni yapılan yasa teklifi girişimi, özellikle dar gelirli ailelerin çocukları için fırsat eşitliği yaratmayı hedefliyor. Eğer taksitlendirme imkanı getirilirse, kredi kartı veya banka kredisi kullanımdaki yüksek faiz yükünün önüne geçilmesi bekleniyor. BBC Türkçe’nin gündeme getirdiği verilere göre, bedelli askerlik başvurularında son dönemde ciddi bir düşüş gözlemleniyor; bu durum, gençlerin ücreti karşılayacak maddi güce ulaşmakta zorlandığının bir göstergesi olarak yorumlanıyor.

Sırada ne var?

Gözler şimdi Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde. Muhalefet milletvekillerinin gündeme taşıdığı taksitlendirme önerisinin, ilgili komisyonlarda ele alınıp alınmayacağı henüz netlik kazanmadı. Milli Savunma Bakanlığı cephesinden ise şu ana kadar zamlı tarifeye ilişkin yapılan resmi açıklamalarda taksit konusu gündeme gelmedi. Uzmanlar, temmuz ayında yapılacak memur zammı öncesinde bir düzenleme yapılmazsa, bedelli ücretinin 250 bin liranın üzerine çıkabileceğini belirtiyor. Sivil toplum kuruluşları, ekonomik kriz ortamında bedelli askerliğin bir hakka dönüşmesi için taksit imkanının yanı sıra ücretin sabitlenmesi veya düşürülmesi yönünde de kampanyalar yürütüyor. Önümüzdeki günlerde Meclis’in yoğun mesaisinde bu konunun yer bulması, binlerce gencin kaderini etkileyecek kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.