Avustralya'da bir liman girişine neden 'Atatürk Kanalı' adı verildi? İşte hikayesi
ATV'nin sevilen yarışma programı Kim Milyoner Olmak İster'de sorulan 500 bin TL'lik 'Atatürk Kanalı' sorusu, Avustralya'nın batısındaki bu özel coğrafi oluşumun ve arkasındaki derin tarihi bağın yeniden gündeme oturmasına neden oldu.
Ne oldu?
Atatürk Kanalı, Avustralya'nın güneybatı kıyısında, Albany şehrinde bulunan ve Kral George Boğazı'ndan Prenses Kraliyet Limanı'na girişi sağlayan stratejik bir su yolunun resmi adıdır. Kim Milyoner Olmak İster yarışmasının son bölümünde bir yarışmacıya yöneltilen 500 bin Türk Liralık "Güneybatı Avustralya'daki Kral George Körfezi'nden Prenses Kraliyet Limanı'na girişi sağlayan kanalın adı nedir?" sorusu, bu uzak coğrafyadaki Türk izini bir kez daha gündeme taşıdı. Yarışmacının risk almayarak çekilmesi sosyal medyada geniş yankı bulurken, doğru cevap olan Atatürk Kanalı'nın hikayesi izleyicilerde şaşkınlık yarattı.
Neden gündemde?
Söz konusu kanal, Anzak Koyu'na karşılık 1985 yılında Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün adını almıştır. Tarihi kayıtlara göre isimlendirme, 1915 Çanakkale Savaşı'nda Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordusu'nun (ANZAK) çıkarma yaptığı sahile 'Anzak Koyu' denmesinin anlamlı bir jesti olarak gerçekleşti. Milyoner'deki sorunun Türkiye'de bu denli ilgi görmesinin temel nedeni, nesiller boyu anlatılan Çanakkale Savaşı destanının ve Atatürk'ün savaş sonrası dünya barışına yaptığı vurgunun, dünyanın bir ucundaki somut bir karşılığını yeniden hatırlatması oldu. Kanal, yalnızca bir coğrafi terim değil; aynı zamanda Türk ve Avustralya ulusları arasındaki dostluk ve karşılıklı saygının güçlü bir sembolüdür.
Bilinmesi gerekenler
Kanalın bulunduğu bölge, büyük tonajlı gemilerin geçişine uygun olacak şekilde yeterli genişliğe ve derinliğe sahiptir. 2002 yılında kanalın kıyısına, doğrudan bu su yoluna bakan gerçek boyutlu bir Atatürk anıtı dikildi. Anıtın kaidesinde Atatürk'ün ünlü vecizesi olan "Yurtta sulh, cihanda sulh" (Peace at Home, Peace in the World) sözü İngilizce olarak ziyaretçileri karşılamaktadır. Albany'deki bu anıta, kent merkezindeki Stirling Terrace güzergahından veya meşhur Middleton Plajı'ndan yürüyerek ulaşmak mümkündür. Yarışma sorusunun şıkları arasında Churchill Kanalı, Kral George Kanalı ve Roosevelt Kanalı'nın da bulunması, doğru cevabın yarışmacıda yarattığı tereddütü gözler önüne serdi.
Sırada ne var?
Yarışma sayesinde yeniden popülerleşen Atatürk Kanalı'nın, Türkiye'den Avustralya'ya yönelik kültür ve tarih turlarında daha fazla yer bulması bekleniyor. Albany şehri, I. Dünya Savaşı'nda Anzak askerlerinin Avrupa'ya doğru son kez demir aldıkları yer olarak bilinirken, Atatürk anıtı ve kanalı bölgeyi ziyaret eden Türkler için özel bir durak haline gelmiş durumda. Tarihçiler, bu tür çapraz isimlendirmelerin uluslararası barış kültürüne katkısını vurgularken, programdaki sorunun yeni nesillere ilham veren bir hatırlatma görevi gördüğü ifade ediliyor. Önümüzdeki süreçte bölge turizmine dair tanıtım materyallerinde bu dostluk nişanesinin daha belirgin şekilde öne çıkarılması gündeme gelebilir.
Sık Sorulan Sorular
Atatürk Kanalı tam olarak nerede bulunuyor?
Atatürk Kanalı, Batı Avustralya'nın güney kıyısında, Albany şehrindeki Kral George Boğazı'nda yer alır ve Prenses Kraliyet Limanı'na ana girişi sağlar.
Kanalın ismi neden Mustafa Kemal Atatürk olarak değiştirildi?
1985 yılında, I. Dünya Savaşı'ndaki Çanakkale Savaşı'na ithafen Avustralya'da bir koya 'Anzak Koyu' adının verilmesinin bir jesti olarak, Avustralya hükümeti bu stratejik su yoluna Mustafa Kemal Atatürk'ün adını vermiştir.
Atatürk Kanalı bölgesinde ziyaret edilebilecek özel bir anıt var mı?
Evet, kanala bakan bir noktada 2002 yılında dikilmiş gerçek boyutlu bir Atatürk anıtı bulunmaktadır. Anıtın kaidesinde 'Yurtta sulh, cihanda sulh' sözü İngilizce olarak yazmaktadır.