Avrupa sıcak hava rekoru: Kıta, temmuz gelmeden 'yeni iklim' gerçeğiyle sarsılıyor

Ne oldu?

Avrupa sıcak hava rekoru, kıtanın büyük bölümünde mevsim normallerinin çok üzerinde seyreden ve temmuz ayı gelmeden haziran sonunda kırılan olağanüstü sıcaklık değerlerini ifade ediyor. Sahra Çölü'nden gelen sıcak hava dalgasının etkisiyle Fransa, İspanya ve Portekiz başta olmak üzere birçok ülkede termometreler 40 derecenin üzerini gördü. Paris'te sıcaklık yaklaşık 41 dereceye ulaşırken, ülkenin güneyinde bu rakam 42 derece olarak kaydedildi. Aşırı sıcaklar nedeniyle Fransa'da en az 18 kişi hayatını kaybetti. İngiltere'de ise meteoroloji ofisi tarafından yayımlanan 'kırmızı alarm', ülke tarihinde ilk kez bu seviyede bir sıcaklık uyarısı olarak kayıtlara geçti.

Neden gündemde?

Bu gelişme, iklim değişikliğinin artık teorik bir tartışma olmaktan çıkıp doğrudan insan hayatını tehdit eden somut bir krize dönüştüğünü gözler önüne seriyor. En çarpıcı detay ise Hürriyet'in aktardığı bir ironiydi: Avrupa'da düzenlenen 'aşırı sıcakla mücadele' konulu bir etkinlik, tam da aşırı sıcaklar nedeniyle iptal edilmek zorunda kaldı. Öte yandan BM'nin yaptığı uyarılar da dikkat çekici. Portekiz'de 29 Mayıs 2026'da kırılan mayıs ayı sıcaklık rekoru, bu dalganın aslında birkaç günlük değil, daha uzun soluklu bir krizin parçası olduğunu ortaya koyuyor. Kamuoyunda en çok merak edilen sorulardan biri de bu sıcak hava dalgasının Türkiye'yi ne zaman ve nasıl etkileyeceği.

Bilinmesi gerekenler

Meteoroloji uzmanlarına göre, sıcak hava dalgasının temel tetikleyicisi Sahra Çölü'nden yükselen ve Avrupa'nın içlerine kadar ilerleyen yüksek basınç sistemi. Bu sistem, Akdeniz havzasından başlayarak kuzeye doğru bir sıcak kubbe oluşturuyor. Kırılan rekorlar sadece gündüz sıcaklıklarıyla sınırlı değil; gece sıcaklıklarının da 25 derecenin altına düşmemesi, insan vücudunun soğuma ve dinlenme fırsatını ortadan kaldırarak sağlık riskini katlıyor. BBC'nin analizine göre, özellikle büyük şehirlerdeki betonlaşma nedeniyle oluşan 'ısı adası' etkisi, ölçülen sıcaklıkların hissedilenden çok daha düşük kalmasına neden oluyor. Nefes Gazetesi'nin aktardığına göre, iki farklı ülkede aynı gün içinde sıcaklık rekoru kırıldı. Uzmanlar, bu tablonun Avrupa'nın altyapısının yeni iklim koşullarına hazırlıksız olduğunu acı bir şekilde ortaya koyduğu görüşünde birleşiyor; çoğu tarihi şehirde klima altyapısı yetersiz ve binalar ısı yalıtımı açısından daha çok kış şartlarına göre tasarlanmış durumda.

Sırada ne var?

Meteoroloji modelleri, sıcak hava dalgasının birkaç gün daha etkili olduktan sonra doğuya doğru kayacağını öngörüyor. Bu hareketlenme, Türkiye'nin başta Ege ve Akdeniz kıyıları olmak üzere batı bölgelerinde önümüzdeki hafta sıcaklıkların mevsim normallerinin 6 ila 8 derece üzerine çıkabileceği anlamına geliyor. AB ülkelerinde acil durum planları devreye sokulmuş durumda; kamuya açık serin alanların sayısı artırılıyor, yaşlı ve kronik hastalar için mobil sağlık ekipleri oluşturuluyor. Orman yangını riski en üst seviyede olduğu için İspanya ve Portekiz'de kırsal alanlara girişler kısıtlandı. BM, bu tip sıcak dalgalarının önümüzdeki yıllarda sıklığının ve şiddetinin artacağını belirterek, şehirlerin yeşil alan oranlarının artırılması ve acil durum protokollerinin gözden geçirilmesi çağrısında bulundu.