Avrupa sıcak hava nedir? Kıtayı kavuran Omega blokajı ve son durum

Ne oldu?

Avrupa sıcak hava, kıtanın büyük bir bölümünü etkisi altına alan ve mevsim normallerinin çok üzerinde seyreden aşırı sıcaklık dalgasıdır. Mayıs 2026’nın son haftasında etkisini artıran sistem nedeniyle Fransa, İspanya, İtalya ve Portekiz başta olmak üzere birçok ülkede termometreler 40 dereceyi gördü. Portekiz’in Mora kasabasında hava sıcaklığı 29 Mayıs’ta 40,3°C’ye ulaşarak Mayıs ayı için yeni bir ulusal sıcaklık rekoru kırıldı. Aşırı sıcaklar günlük yaşamı felç ederken, CNN Türk’ün aktardığına göre yüzlerce okul eğitime ara vermek zorunda kaldı. NTV Haber’in servis ettiği bilgilere göre ise Paris başta olmak üzere birçok büyükşehirde 39 dereceyi aşan sıcaklıklar için kırmızı alarm verildi. Sıcak hava dalgasına bağlı olarak 26 Mayıs itibarıyla en az 7 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Uzmanlar, bu sıcaklıkların yılın bu dönemi için olağanüstü olduğunu ve iklim değişikliğinin etkisiyle Avrupa’nın dünyanın en hızlı ısınan kıtası haline geldiğini vurguluyor.

Neden gündemde?

Sıcak hava dalgası, hem şiddeti hem de zamanlaması nedeniyle kıta genelinde acil durum önlemlerini tetikledi. Cumhuriyet gazetesinin haberine göre, yerel yönetimler halk sağlığını korumak amacıyla açık hava festivallerini iptal etti ve kalabalık meydanlarda toplanmayı geçici olarak yasakladı. Fransa’da 53 kentte kırmızı alarm seviyesine geçilirken, yaşlılar ve kronik hastalar için özel soğutma merkezleri devreye alındı. Anadolu Ajansı’nın uzmanlara dayandırdığı analize göre, bu aşırı sıcakların doğrudan sebebi “Omega blokajı” olarak bilinen bir atmosferik basınç sistemi. Bu sistem, yüksek basıncı bir bölgeye hapsederek sıcak havanın uzun süre aynı yerde kalmasına ve ısınmanın şiddetlenmesine yol açıyor. Gündemin bir diğer boyutu ise bu olayın artık bir istisna olmaktan çıkıp tekrarlayan bir kriz haline gelmesi. En son Avrupa İklim Durumu raporu, kıtadaki sıcak hava dalgalarının hem daha sık hem de daha yoğun yaşandığını gözler önüne seriyor.

Bilinmesi gerekenler

• Rekor sıcaklıklar: Portekiz’de 29 Mayıs’ta 40,3°C ölçülerek Mayıs ayı rekoru kırıldı. Fransa ve İspanya’nın iç kesimlerinde sıcaklıklar gölgede 39-40°C bandına dayandı.
• Eğitim ve etkinlikler durdu: Aşırı sıcaklar nedeniyle yüzlerce okulda derslere ara verildi. Birçok açık hava festivali ve toplu etkinlik, sıcak çarpması riskine karşı yasaklandı.
• Omega blokajı etkisi: Hava akımlarının Yunan alfabesindeki Omega (Ω) harfine benzer bir şekil almasıyla oluşan bu sistem, sıcak havayı Avrupa’nın üzerinde hapsederek günlerce süren bunaltıcı bir kubbe yarattı.
• Türkiye’ye uzanan sıcaklık: Yapılan ölçümlere göre aynı dönemde Türkiye, Avrupa’nın en sıcak ülkesi konumuna yükseldi ve yeni bir sıcak hava dalgasının yolda olduğu belirtiliyor.

Sırada ne var?

Meteoroloji uzmanları, Omega blokajının önümüzdeki birkaç gün daha etkisini sürdürebileceğini, ancak hafta ortasından itibaren Atlantik’ten gelen serin hava akımlarıyla sıcaklıkların batıdan başlayarak mevsim normallerine dönmesinin beklendiğini belirtiyor. Buna rağmen yetkililer, özellikle büyük şehirlerde yaşayan risk grubundaki vatandaşların önlem almaya devam etmesi gerektiği konusunda uyarılarını sıklaştırdı. Uzun vadede ise iklim bilimciler, bu tür aşırı hava olaylarının fosil yakıt kullanımına bağlı küresel ısınma nedeniyle kalıcı hale geleceği ve Avrupa şehirlerinin altyapılarını yeni iklim gerçekliğine uyarlamak için radikal adımlar atması gerektiği görüşünde birleşiyor.