Avrupa Parlamentosu'nun Kıbrıs kararı Türkiye'de neden 'yok hükmünde' sayılıyor?

Ne oldu?

AP’nin TSK kararına tepki, Avrupa Parlamentosu’nun (AP) Kıbrıs’ta 1974 öncesi döneme ilişkin kabul ettiği bir raporun Türkiye tarafından sert bir dille reddedilmesidir. AP Genel Kurulu’nda kabul edilen tavsiye niteliğindeki kararda, Kıbrıs Barış Harekâtı’nın yıl dönümü öncesinde Türk Silahlı Kuvvetleri’ne (TSK) yönelik asılsız ithamlarda bulunuldu. Türkiye, metinde yer alan ifadeleri “cinsel şiddet” ve benzeri suçlamalar üzerinden yürütülen bir karalama kampanyası olarak değerlendiriyor. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Duran başta olmak üzere siyasetin tüm kademelerinden yükselen ortak ses, kararın tarihi gerçeklerle bağdaşmadığı ve Türkiye için hiçbir hukuki ya da siyasi bağlayıcılığının bulunmadığı yönünde.

Neden gündemde?

Kararın gündeme oturmasının temel sebebi, doğrudan Türk Silahlı Kuvvetleri’ni ve Kıbrıs Barış Harekâtı’nın meşruiyetini hedef alması. Türk tarafı, adaya müdahaleyi Kıbrıslı Türklerin varlığını korumak ve akan kanı durdurmak için yapılan bir zorunluluk olarak tanımlarken, AP raporunun bu müdahaleyi karalamaya çalışması Ankara’da büyük bir öfkeye yol açtı. Açıklamalarda, TSK’nın adaya barış ve güvenlik getirdiği vurgulanarak, asıl insan hakkı ihlallerinin 1963-1974 arasında Kıbrıslı Türklere yönelik yapıldığına dikkat çekildi. DW.com’un haberine göre, kararın içeriğindeki “cinsel şiddet” gibi hassas ithamlar, söylemi uluslararası hukuktan ziyade siyasi bir zemine çekti. Hür Haber’in aktardığı üzere yetkililer, bu ifadeleri “kahraman TSK’ya alçakça bir iftira” olarak nitelendirdi.

Bilinmesi gerekenler

• Resmi Tepkinin Dozu: Türkiye, bu tür AP kararlarını genellikle yok saysa da, bu kez tepkiler doğrudan TSK’yı savunmak üzerine kuruldu. Yeni Şafak’ta yer alan habere göre İletişim Başkanı Duran, TSK’nın adaya müdahalesini meşru bir garanti hakkının kullanımı olarak tanımladı.
• “Yok Hükmünde” Vurgusu: BBC’nin haberine yansıyan ana tema, kararın Türkiye açısından hükümsüz olduğu. Ankara, bu adımı Avrupa Birliği içindeki Rum lobisinin etkisiyle alınmış, ön yargılı ve vizyonsuz bir çıkış olarak görüyor.
• Tarihsel Arka Plan: 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı, Türkiye’nin uluslararası antlaşmalardan doğan garantörlük hakkına dayanıyor. O dönem adada Kıbrıslı Türklere yönelik sistematik bir şiddet dalgası yaşanıyordu. Ancak AP’nin söz konusu kararı, bu tarihsel bağlam yerine iddialara odaklanması nedeniyle eleştiriliyor.
• Siyasi Birlik Görüntüsü: Habertürk’ün bildirdiğine göre, karara muhalefetten de sert tepkiler geldi. Konu, hükümete yakın medya ile ana akım kanallar arasında nadir görülen bir ortak söylem birliğine sahne oldu.

Sırada ne var?

Kararın bağlayıcılığı olmadığı için hukuki bir yaptırım beklenmiyor. Ancak bu çıkış, önümüzdeki aylarda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BM Genel Kurulu’ndaki Kıbrıs çıkışıyla birleştiğinde diplomatik tansiyonu yükseltebilir. Ankara’nın, KKTC’nin tanınması yolundaki iki devletli çözüm tezini daha yüksek sesle savunması bekleniyor. Öte yandan, Türkiye-Avrupa Birliği ilişkilerinde zaten kırılgan olan güven ortamı bu tür raporlarla daha da aşınıyor. Uzmanlar, Türkiye’nin bu karara somut bir misilleme yapmasa da, AB ile üst düzey temaslarda Kıbrıs konusunun daha keskin bir başlık olarak öne sürüleceğini belirtiyor.