Avrupa Parlamentosu'nun Kıbrıs kararı Ankara'da 'yok hükmünde' sayıldı
Avrupa Parlamentosu'nun 1974 Kıbrıs Barış Harekatı'na ilişkin aldığı karar, Türkiye'de siyasetin tüm kesimlerinden sert tepkilerle karşılandı. Dışişleri Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı kararı 'yok hükmünde' ilan ederken, muhalefet de benzer bir dille AP'yi eleştirdi.
Ne oldu?
Avrupa Parlamentosu (AP), Kıbrıs Barış Harekatı'nın yıl dönümü öncesinde Türkiye'yi hedef alan bir karar metnini kabul etti. Kararda, 1974'teki askeri müdahalenin Kıbrıs'ta kalıcı bir bölünmeye yol açtığı öne sürülerek, Türkiye'den askerlerini adadan çekmesi istendi. Türkiye ise bu çıkışa çok sert yanıt verdi. Dışişleri Bakanlığı, kararın 'yok hükmünde' olduğunu, Türkiye'nin garantörlük haklarından ve Kıbrıs Türkü'nün güvenliğini sağlama kararlılığından taviz vermeyeceğini duyurdu. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, AP'nin tarihi gerçeklerle bağdaşmayan bu metnini 'yok hükmünde' olarak nitelendirdi.
Neden gündemde?
Karar, Barış Harekatı'nın yıl dönümüne denk getirilmesi ve Türkiye-AB ilişkilerinin halihazırda hassas olduğu bir dönemde alınması nedeniyle büyük yankı uyandırdı. AP'nin metninde, Kıbrıs sorununun Birleşmiş Milletler parametreleri çerçevesinde, iki kesimli, iki toplumlu federal bir çözümle aşılması gerektiği ifade ediliyor. Ankara ise artık federasyon modelinin geçerliliğini yitirdiğini, çözümün Ada'daki iki ayrı devletin egemen eşitliği temelinde olması gerektiğini savunuyor. Bu keskin görüş ayrılığı, konuyu iç politikada da birinci gündem maddesi haline getirdi.
Bilinmesi gerekenler
Sözcü Gazetesi'nin 'küstah karar' manşetiyle duyurduğu gelişme, iktidardan muhalefete kadar geniş bir yelpazede ortak bir refleksle karşılandı. Siyasiler, AP'nin Türkiye'nin meşru güvenlik kaygılarını ve Ada'daki Türk varlığının haklarını görmezden geldiğini belirtti. TRT Haber ve Kamudan Haber'in de aktardığı üzere, Cevdet Yılmaz, 'Türkiye'nin garantörlük hakkını kullanarak gerçekleştirdiği harekat, Ada'ya barış ve istikrar getirmiştir' ifadelerini kullandı. Türkiye, Kıbrıs konusunda yalnızca kendi askeri varlığını değil, aynı zamanda Doğu Akdeniz'deki enerji denklemini de ilgilendiren stratejik pozisyonunu masada tutuyor. Milliyet'in haberine göre, muhalefet partilerinden de benzer sertlikte açıklamalar geldi ve AP kararının bağlayıcılığının olmadığı vurgulandı.
Sırada ne var?
Türkiye'nin bu açıklamaları, özellikle New York'ta yapılması beklenen gayriresmî Kıbrıs görüşmeleri öncesinde pozisyonunu netleştirme hamlesi olarak okunuyor. Dışişleri Bakanlığı'nın 'yok hükmünde' çıkışı, aslında Türkiye'nin BM nezdinde yürütülen resmî müzakere sürecine bakışının da bir özeti. Ankara, artık iki devletli çözüm tezini uluslararası platformlarda daha yüksek sesle savunmaya devam edecek. AP'den gelen bu kararın ise, hem Türkiye'nin AB ile mevcut gümrük birliği gibi teknik konularındaki görüşmelere gölge düşürmesi hem de Yunanistan ile yürütülen pozitif gündemi sekteye uğratma riski taşıdığı değerlendiriliyor. Önümüzdeki günlerde, Türkiye'nin Kıbrıs'ta yeni bir diplomatik atak başlatıp başlatmayacağı yakından takip edilecek.
Tepkiler
Karar sonrası Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki partiler ortak bir bildiri yayımlamayı değerlendiriyor. AK Parti, MHP, CHP, İYİ Parti ve Saadet Partisi'nden gelen ilk açıklamalar, bu konuda geniş bir milli mutabakat olduğunu gösterdi. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Ersin Tatar da kararı şiddetle kınadı. Tatar, 'AP'nin, Kıbrıs Türk halkının iradesini ve devletini tanımaması büyük bir ayıptır' dedi.
Sık Sorulan Sorular
Avrupa Parlamentosu'nun Kıbrıs kararı bağlayıcı mı?
Hayır, Avrupa Parlamentosu'nun aldığı bu tür kararlar hukuken Türkiye için bağlayıcı değildir. Türk yetkililer de bu kararı 'yok hükmünde' saydıklarını açıklayarak, tavsiye niteliğindeki bir metin olduğunun altını çizdi.
Türkiye'nin Kıbrıs'taki pozisyonu son dönemde nasıl değişti?
Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, artık Ada'da Birleşmiş Milletler'in yıllardır müzakere ettiği federasyon modelinin çözüm üretemeyeceğini savunuyor. Yeni resmi tez, iki devletin egemen eşitliği temelinde, yan yana yaşayan iki ayrı devletli bir çözümdür.
AP kararına Türkiye'den sadece iktidar mı tepki gösterdi?
Hayır, muhalefet partileri de benzer bir sertlikle kararı eleştirdi. Karar, iç politikada Kıbrıs konusunda iktidar ve muhalefet arasında ender görülen bir ortak tutum sergilenmesine yol açtı ve milli bir mesele olarak değerlendirildi.