AVM denetimi krizi: Sahte Cumhur İttifakı Ocakları denetçileri Ankara'da yakalandı

Ne oldu?

AVM denetimi, alışveriş merkezlerinin 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yetkili kamu görevlileri tarafından yürütülen resmi bir teftiş sürecidir. Ancak son haftalarda gündemi sarsan olay, bu resmi sürecin kötüye kullanılmasıyla ilgili. Afyonkarahisar’da bir alışveriş merkezine giden 6 kişi, kendilerini 'Cumhur İttifakı Ocakları Genel Başkanı' ve beraberindeki denetim ekibi olarak tanıttı. İşletme sahiplerine sözde bir denetim yapacakları izlenimi veren şüpheliler, bu sırada görüntülendi. Olayın ardından harekete geçen emniyet güçleri, şüphelileri Ankara’da yakaladı. TRT Haber ve Hürriyet'in aktardığı bilgilere göre, aralarında Cumhur İttifakı Ocakları başkanı olduğu iddia edilen bir kişinin de bulunduğu 6 şüpheli gözaltına alındı.

Neden gündemde?

Olay, iki kritik nedenle Türkiye’nin gündemine oturdu. Birincisi, siyasi bir yapıya ait unvanların ve sözde yetkinin kullanılarak özel işletmeler üzerinde baskı kurulması iddiası. İkincisi ise Türkiye'de son dönemde AVM denetimine ilişkin yönetmelik ve tanımların sıkılaştırıldığı bir dönemde yaşanması. 8 Mayıs 2025’te Resmi Gazete’de yayımlanan kararla, AVM tanımı keskinleştirildi, ortak kullanım alanı şartı getirildi ve ruhsat aşamasından itibaren yapıların yönetmeliğe uygunluğu zorunlu kılındı. Bu düzenlemelerle her perakende işletmesinin 'AVM' ibaresini kullanamayacağı hükme bağlandı. Sahte denetim skandalı, tam da bu yeni kuralların konuşulduğu bir atmosferde patlak verince, kamuoyunda "Denetim yapma yetkisi kimdedir?" sorusunu yeniden alevlendirdi.

Bilinmesi gerekenler

AVM’lere yönelik denetim ve idari para cezaları, 27 Şubat 2018 tarihli düzenlemeyle 6585 sayılı Kanun’un 17’nci ve 18’inci maddelerinde detaylandırılmıştır. Kanuna göre denetim yetkisi yalnızca Ticaret Bakanlığı müfettişleri ve yetkilendirilmiş kamu personelindedir. Hiçbir siyasi oluşum, dernek ya da platformun kendiliğinden bir işletmede denetim yapma hakkı yoktur. Özel denetim firmaları ise ancak AVM yönetimi veya kiracıların talebiyle, genellikle ciro denetimleri gibi ticari mutabakatları kontrol etmek amacıyla sahaya girer. EY gibi denetim şirketlerinin raporlarında belirtildiği üzere, bu tür denetimler gizli müşteri ziyaretleri, kasa sayılarının gözlemlenmesi ve fiş/fatura verme alışkanlıklarının takibi gibi yöntemleri içerir. Hiçbir senaryoda, denetmenlerin kendilerini siyasi bir unvanla tanıtması yasal değildir.

Afyonkarahisar’da yakalanan şüphelilerin nasıl bir yöntem izlediği ve denetim adı altında ne talep ettiği soruşturma kapsamında netleşecek. Diken'in haberine göre, gözaltına alınanlar arasında Cumhur İttifakı Ocakları başkanı da bulunuyor. Bu durum, siyasi unvanların ticari menfaat için kullanılması ihtimalini gündeme getiriyor. Takvim’in aktardığına göre ise yetkililer olaya ilişkin “af yok” mesajı vererek, sahte denetim girişimlerine karşı tavizsiz bir tutum sergileneceğini belirtti.

Sırada ne var?

Şüphelilerin emniyetteki işlemleri sürüyor. Soruşturmanın ardından, hangi suçlamaların yöneltileceği ve tutuklama talebi olup olmadığı netlik kazanacak. Olay, aynı zamanda Ticaret Bakanlığı’nın denetim mekanizmalarını gözden geçirmesine neden olabilir. Uzmanlar, özellikle yeni AVM yönetmeliği sonrası piyasada oluşabilecek kafa karışıklığının, kendini yetkili gibi tanıtan kişiler için uygun bir zemin yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Bu nedenle AVM yönetimlerine ve esnafa, karşılaştıkları her denetim talebinde resmi kimlik ve görevlendirme belgesi sorma çağrısı yapılıyor. Gözler şimdi adli süreçte ve olayın siyasi yansımalarında.