Aşure kazanları bolluk ve bereket için kaynıyor: 2026'da bir tas aşurenin maliyeti cep yakıyor

Ne oldu?

Aşure, buğday, fasulye, nohut gibi bakliyatlar ile kuru incir, kayısı, üzüm gibi meyvelerin ve fındık, ceviz gibi kuruyemişlerin bir arada kaynatılmasıyla yapılan geleneksel bir tatlıdır. Hicri takvime göre Muharrem ayının onuncu gününde yapılan ve birçok inanışta Nuh Peygamber’in Büyük Tufan’dan sonra gemide kalan son malzemelerle hazırladığı yiyeceği simgelediğine inanılan aşure, Türkiye’nin dört bir yanında kaynamaya başladı. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın birlik ve beraberlik vurgusu yaptığı hutbeler eşliğinde cemevlerine 41 bin kişilik aşurelik malzeme gönderilirken, Kerbela’ya 3 milyondan fazla ziyaretçinin ulaştığı bildirildi. Ancak bu yıl vatandaşın evde kuracağı aşure tenceresi, geçen yıldan beri süregelen gıda enflasyonu ve iklim krizinin etkisiyle geçen seneye göre çok daha pahalıya mal oluyor.

Neden gündemde?

Konu iki temel nedenle gündemin üst sıralarında yer alıyor. İlki, içinde bulunduğumuz Muharrem ayının getirdiği dini ve kültürel ritüeller. Aşure, etrafında şekillenen paylaşma ve dayanışma geleneği ile sadece bir tatlı olmanın ötesine geçiyor; Alevi ve Sünni yurttaşların ortak değerlerinden biri olarak mahalle kültürünü canlandırıyor. İkinci ve daha magazinel olan neden ise ekonomi sayfalarına taşınan ‘aşure sepeti’ maliyeti. Bigpara’nın haberine yansıyan piyasa verilerine göre, geçen yıl yaşanan zirai don olayları özellikle bakliyat ve kuru meyve reyonlarındaki fiyat etiketlerini yukarı çekti. Bu durum, sosyal medyada ‘Bu sene komşuya aşure dağıtılır mı?’ esprilerinin yapılmasına ve bir tabak aşurenin lüks tüketime dönüşüp dönüşmediğinin tartışılmasına yol açtı.

Bilinmesi gerekenler

Aşure sadece Türk mutfağına özgü değildir; Ermeniler yılbaşı kutlamalarında ‘Anuşabur’ adıyla benzer bir tatlıyı Noel pudingi olarak hazırlar. Balkan coğrafyasında da farklı isimlerle pişirilmeye devam eder. Türkiye’de geleneksel olarak soğuk kış aylarına denk gelen dönemde komşuya ikram etme kültürü baskın olsa da, iklim değişikliği nedeniyle son yıllarda sonbahara sarkan Muharrem ayları, tatlının ağır ve kalori bakımından zengin yapısına rağmen daha ılıman havalarda tüketilmesine neden oluyor. Bir tencerenin maliyeti hesaplanırken içeriğinin standart bir reçeteye bağlı olmaması kafa karıştırıyor. 5 malzemeyle yapılan sade bir aşure ile 41 çeşit malzemenin kullanıldığı geleneksel tarifler arasında ciddi bir fiyat farkı bulunuyor. Bu nedenle piyasada yapılan maliyet haberleri, kullanılan kuru yemiş miktarına göre ciddi farklılık gösterebiliyor.

Sırada ne var?

Muharrem ayının ilerleyen günlerinde belediyelerin ve sivil toplum kuruluşlarının organize ettiği dev kazanlarla halka açık aşure dağıtım etkinlikleri artacak. Özellikle büyükşehirlerde kurulacak stantlarda, yükselen maliyetlere rağmen, ikram geleneğinin sekteye uğramaması için planlamalar şimdiden yapılıyor. Önümüzdeki haftalarda televizyon ekranlarında ünlü şeflerin ve fenomenlerin ‘ekonomik aşure tarifi’ paylaşımlarını daha sık göreceğiz. Ayrıca, Aşure Günü vesilesiyle Kerbela’daki yoğunluğun devam edeceği ve yurt içinde cemevleri ile camilerde birlik mesajlarının vurgulanacağı anma programları düzenlenecek. Gıda fiyatlarındaki seyrin, yılbaşına kadar özel gün çikolatası ve kuruyemiş sektöründeki fiyatlama davranışlarına da ışık tutması bekleniyor.