Arnavutluk özel kuvvetlerinin eğitimini İsrail'in üstlenmesi neden tartışma yarattı?

Ne oldu?

İsrail Arnavutluk askeri eğitimi, Arnavutluk Başbakanı Edi Rama tarafından duyurulan ve ülkenin özel kuvvetlerinin eğitim sorumluluğunun İsrail’e verilmesini öngören tartışmalı bir askeri iş birliği anlaşmasıdır. Edi Rama, yaptığı açıklamada Arnavutluk Özel Kuvvetleri’nin eğitimini İsrail’in üstleneceğini belirterek, İsrail’den “tek dostum” ifadesiyle bahsetti. Bu çıkış, NATO müttefiki bir ülkenin askeri eğitimini İsrail’e teslim etmesinin yanı sıra kullanılan diplomatik dil açısından da uluslararası kamuoyunda geniş yankı buldu.

Neden gündemde?

Edi Rama’nın açıklaması iki temel nedenle gündemin üst sıralarına oturdu. Birincisi, bir NATO üyesi ülkenin kendi seçkin askeri birliklerinin eğitimi için İsrail’i tercih etmesi, ittifak içindeki geleneksel askeri eğitim rotalarının dışına çıkan bir adım olarak değerlendiriliyor. İkincisi ve daha kritik olanı ise Başbakan Rama’nın zamanlaması ve üslubu. Gazze’de ağır sivil kayıpların yaşandığı ve İsrail’in askeri operasyonlarının dünya genelinde protesto edildiği bir dönemde, bir başbakanın “Tek dostum Tel Aviv” çıkışı, özellikle İslam dünyası ve Türkiye kamuoyunda büyük bir öfkeye neden oldu. Arnavutluk’un tarihsel olarak Müslüman nüfusun yoğunlukta olduğu bir ülke olması, bu eleştirilerin dozunu artırdı.

Bilinmesi gerekenler

Arnavutluk, 2009 yılından bu yana NATO üyesidir. Ülke ordusunun modernizasyon sürecinde ABD, İngiltere ve Türkiye gibi müttefiklerle de yakın askeri eğitim iş birlikleri bulunmaktadır. Edi Rama hükümeti, İsrail ile son yıllarda savunma sanayii ve siber güvenlik alanlarında yakınlaşmayı artırmıştı. İddiaya göre yeni anlaşma, Arnavutluk Özel Kuvvetleri’nin (NSH) kapasitesinin artırılmasını ve taktik seviyede dönüşümünü kapsıyor. Edi Rama’nın bahsi geçen “tek dost” ifadesini tam olarak hangi bağlamda kullandığı netlik kazanmasa da bu söylem, Filistin meselesini savunan çevrelerce “skandal” olarak nitelendirildi. Türk medyasında bu ortaklık, Rama’nın Filistin davasını görmezden geldiği şeklinde yorumlandı.

Sırada ne var?

Askeri eğitim anlaşmasının detayları henüz tam olarak kamuoyuyla paylaşılmadı. Anlaşmanın kapsamı, hangi birlikleri içereceği ve eğitimlerin nerede yapılacağına dair resmi bir belge yayınlanmadı. Arnavutluk’ta muhalefetin ve sivil toplumun bu ortaklığa karşı yükselen bir tepkisi olup olmayacağı önümüzdeki günlerde netleşecek. Öte yandan İsrail’in özellikle Balkanlar’da artan askeri eğitim ve savunma sanayii angajmanı stratejisinin bir parçası olarak bu adımın benzer anlaşmalarla devam edip etmeyeceği takip ediliyor. Türkiye ile Arnavutluk arasındaki tarihsel bağlar düşünüldüğünde, bu hamlenin ikili ilişkilerde kısa vadede bir soğukluk yaratabileceği yorumları yapılıyor.