Araç değer kaybı tazminatında 1 Temmuz devrimi: Trafik sigortasında neler değişecek?
1 Temmuz 2024 itibarıyla trafik sigortasında araç değer kaybı tazminatı hesaplama yöntemi tamamen değişiyor. Yeni sistemle artık tazminat miktarı aracın markası, modeli, kilometresi ve kaza geçmişine göre farklı bir formülle belirlenecek.
Ne oldu?
Araç değer kaybı, bir kaza sonrası onarılan otomobilin piyasa değerindeki düşüşü ifade eder. Uzun süredir sürücüleri ve sigorta şirketlerini karşı karşıya getiren bu konu, 1 Temmuz 2024'te yürürlüğe girecek yeni düzenlemeyle baştan aşağı yenilendi. Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 'Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Değer Kaybı Tazminatı Hesaplama Esasları' tebliği ile hesaplama yöntemi standardize edildi. Artık ekspertiz raporlarında aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi ve daha önce karıştığı kaza sayısı gibi somut kriterler esas alınacak.
Neden gündemde?
Yıllardır muallakta olan değer kaybı hesaplaması, mahkemeleri tıkayan en büyük uyuşmazlık konularından biriydi. Eski sistemde farklı bilirkişiler aynı araç için birbirinden tamamen farklı raporlar düzenleyebiliyor, bu da haksız kazanç kapısını aralıyordu. Yeni tebliğ ile belirsizlik ortadan kalkıyor. Sektör kaynakları, bu standardizasyonun özellikle küçük hasarlı kazalarda 'değer kaybı avukatlığı' olarak bilinen suiistimalleri büyük ölçüde azaltacağını belirtiyor. Artık tazminat tutarı, matematiksel ve şeffaf bir formülle hesaplanacak.
Bilinmesi gerekenler
Yeni düzenlemede dört anahtar kriter öne çıkıyor. Birincisi, aracın yaşı ve kilometresi: 3 yaşından büyük veya 165 bin kilometrenin üzerindeki araçlarda değer kaybı talep edilemeyecek. İkincisi, hasarın parça bazlı kategorizasyonu: Hasar gören parçalar; değişen, onarılan, boyanan ve düzeltilen olarak ayrılacak ve her biri için farklı katsayı uygulanacak. Üçüncüsü, kaza sayısı sınırı: Aynı aracın daha önce karıştığı kaza adedi hesaplamada düşürücü etki yapacak; ilk kaza ile üçüncü kaza aynı tazminatı vermeyecek. Dördüncüsü, eşdeğer araç piyasa değeri: Hesaplama, Türkiye Sigorta Birliği veri tabanındaki güncel rayiç bedel üzerinden yapılacak.
Sırada ne var?
Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından yayımlanan tebliğ 1 Temmuz 2024 itibarıyla tüm poliçeler için zorunlu hale geldi. Sigorta şirketleri sistem entegrasyonlarını tamamladı. Bundan sonra bir trafik kazasına karışan sürücüler, karşı tarafın poliçesinden değer kaybı talep ederken Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne (SBM) bağlı yeni dijital platform üzerinden başvuru yapabilecek. Sektörün beklentisi, yeni sistemin hak sahiplerine daha hızlı tazminat ödenmesini sağlarken, 'yapma kaza' gibi sigorta dolandırıcılıklarını da caydıracağı yönünde.
Sık Sorulan Sorular
Araç değer kaybı tazminatı için yeni düzenleme ne zaman başlıyor?
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Değer Kaybı Tazminatı Hesaplama Esasları, 1 Temmuz 2024 itibarıyla yürürlüğe girdi ve tüm yeni başvurularda uygulanıyor.
Her kazada araç değer kaybı tazminatı alınabilir mi?
Hayır. Yeni düzenlemeye göre 3 yaşından büyük veya 165 bin kilometrenin üzerindeki araçlar için değer kaybı ödenmiyor. Ayrıca daha önce aynı bölgeden hasar kaydı olan araçlarda veya çok sayıda kazaya karışanlarda tazminat tutarı düşüyor.
Yeni hesaplama yönteminde hangi kriterler kullanılacak?
Tazminat hesaplamasında aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, piyasa rayiç bedeli, hasar gören parçanın niteliği (değişim/onarım/boya) ve aracın kaza geçmişi gibi standart kriterler esas alınacak.
Değer kaybı başvurusu nasıl yapılacak?
Başvurular, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) bünyesindeki dijital platform üzerinden veya doğrudan kusurlu tarafın trafik sigortasını düzenleyen şirkete yapılabilecek. Ekspertiz raporları da yeni tebliğdeki formüle göre hazırlanacak.