AP Türkiye Raporu ret: Ankara'dan 'tek taraflı ve önyargılı' çıkışı
Avrupa Parlamentosu'nun 2025 Türkiye Raporu, 381 oyla kabul edilirken Türkiye'den gelen ilk tepkiler raporun reddedildiği yönünde oldu. Raporda 'Mavi Vatan' doktrinine, yargı bağımsızlığına ve Doğu Akdeniz politikalarına yönelik eleştiriler öne çıktı.
Ne oldu?
Avrupa Parlamentosu (AP) 2025 Türkiye Raporu, 17 Haziran 2026'da Strazburg'da yapılan oylamada 107'ye karşı 381 oyla kabul edildi. 55 parlamenterin çekimser kaldığı oylama sonrası Ankara'dan gelen açıklamalar raporun içeriğinin tamamen reddedildiğini ortaya koydu. Raporda özellikle İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Akın Gürlek'e yönelik yaptırım çağrısı, Türkiye'nin 'Mavi Vatan' doktrini ve Ege'de kara sularının 12 mile çıkarılmasına ilişkin ifadeler dikkat çekti. AK Parti Grup Başkanvekili Hüseyin Yayman, raporu 'tek taraflı ve Türkiye karşıtı' olarak nitelendirerek reddettiklerini açıkladı.
Neden gündemde?
Avrupa Parlamentosu'nun raporu, Türkiye-AB ilişkilerinin seyrini etkileyecek ağırlıkta mesajlar içeriyor. Rapor kapsamında Türkiye'de yargı bağımsızlığı, temel hak ve özgürlükler, ifade özgürlüğü gibi alanlarda eleştiriler sıralanırken, Doğu Akdeniz'deki enerji politikaları ve 'Mavi Vatan' doktrini doğrudan hedef alınıyor. Türk hükümeti ise raporu 'modası geçmiş' olarak tanımlıyor. Bağımsız Gazete'ye konuşan Aziz Karaaziz, 'Bu işi modası geçmiş raporlarla çözemezsiniz' diyerek Ankara'nın bakış açısını yansıttı. DW ve Euronews gibi uluslararası yayın organları, raporun Türkiye'nin artan jeopolitik önemine rağmen 'müzakere kriterlerinin müzakere edilemez' mesajını net biçimde verdiğini vurguladı.
Bilinmesi gerekenler
Raporun en tartışmalı maddelerinden biri, İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Akın Gürlek için yaptırım talep edilmesi oldu. Bu talep, Ankara'da 'iç işlerine müdahale' olarak yorumlandı ve sert tepki çekti. Bunun yanı sıra raporda Ege Denizi'nde Yunanistan'ın kara sularını 12 mile çıkarma hakkına atıf yapılması, Türk dış politikasının kırmızı çizgilerine temas ediyor. BBC'nin aktardığına göre 'Mavi Vatan' doktrini raporda açıkça eleştiriliyor ve Türkiye'nin deniz yetki alanlarına ilişkin tezleri sorgulanıyor. AB Başkanlığı'nın daha önceki değerlendirme raporlarında ise Türkiye'nin ticarette bazı teknik engelleri kaldırdığı ancak AB ürünlerine yönelik gerekçesiz kontrollerin sürdüğü belirtilmişti. Son rapor, 2023-2024 dönemini kapsayan bir önceki rapordaki eleştirel dili daha da sertleştirerek devam ettiriyor.
Sırada ne var?
Türkiye'den gelen sert açıklamalar, kısa vadede AB ile ilişkilerde yeni bir gerilim dalgasının habercisi. Hükümet kanadı raporu 'yok sayma' eğiliminde olsa da, Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ve vize serbestisi gibi başlıklarda ilerleme sağlanabilmesi için AP raporlarının siyasi ağırlığı göz ardı edilemiyor. Önümüzdeki dönemde Türkiye-AB Yüksek Düzeyli Diyalog toplantılarının takvimi ve olası yaptırım kararlarının uygulanıp uygulanmayacağı belirleyici olacak. Raporda adı geçen yaptırım çağrılarının AB Komisyonu ve Konsey düzeyinde nasıl karşılık bulacağı ise şimdilik belirsizliğini koruyor. Ankara'nın Doğu Akdeniz ve Ege'deki pozisyonunda herhangi bir değişiklik sinyali vermemesi, önümüzdeki aylarda tansiyonun düşmeyeceğine işaret ediyor.
Sık Sorulan Sorular
AP Türkiye Raporu'nda neden Akın Gürlek için yaptırım istendi?
Raporda İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Akın Gürlek'in, hakim ve savcılar üzerinde siyasi baskı oluşturduğu, muhalif isimlere yönelik soruşturmalarda taraflı davrandığı iddiaları gerekçe gösterilerek yaptırım çağrısı yapıldı. Türkiye ise bu talebi iç işlerine müdahale olarak değerlendirip reddetti.
Raporda 'Mavi Vatan' ile ilgili ne yazıyor?
Avrupa Parlamentosu raporu, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki 'Mavi Vatan' doktrinini uluslararası hukuka aykırı olarak nitelendiriyor ve Türkiye'yi provokatif eylemlerden kaçınmaya çağırıyor. Aynı zamanda Yunanistan'ın Ege'de kara sularını 12 mile çıkarma hakkına olumlu atıf yapıyor.
Türkiye bu rapora nasıl tepki verdi?
AK Parti Grup Başkanvekili Hüseyin Yayman raporu 'tek taraflı ve önyargılı' bularak reddettiklerini açıkladı. Hükümete yakın isimler raporu 'modası geçmiş' olarak tanımlarken, Türkiye'nin AB ile ilişkilerde bu tür metinleri ciddiye almayacağı mesajı verildi.
AP raporunun hukuki bağlayıcılığı var mı?
Hayır, Avrupa Parlamentosu raporları tavsiye niteliğindedir ve doğrudan hukuki bağlayıcılığı yoktur. Ancak AB'nin Türkiye'ye yönelik siyasi tutumunu şekillendirmede ve kamuoyu oluşturmada etkili bir araçtır.