AP TSK kararı: Avrupa Parlamentosu'nun Türk Silahlı Kuvvetleri'ni hedef alan metnine Ankara'dan 'yok hükmünde' tepkisi

Ne oldu?

AP Türk Silahlı Kuvvetleri kararı, Avrupa Parlamentosu'nun (AP) Kıbrıs sorununa ilişkin kabul ettiği rapor çerçevesinde Türk Silahlı Kuvvetleri'ni (TSK) hedef alan ifadelere yer vermesiyle başlayan diplomatik krizdir. Türkiye, söz konusu karara çok sert tepki gösterdi. AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, kararı TSK'ya yönelik 'alçakça bir iftira' olarak tanımlarken, Dışişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamalarda metnin Türkiye için 'yok hükmünde' olduğu belirtildi. Kararın bağlayıcılığı bulunmamakla birlikte, Türk-Yunan dengesi ve Doğu Akdeniz'deki gerilimler düşünüldüğünde siyasi etkisinin büyük olacağı değerlendiriliyor.

Neden gündemde?

Karar, Türkiye'nin ulusal güvenlik hassasiyetlerini doğrudan ilgilendiriyor. Avrupa Parlamentosu'nun tavsiye niteliğindeki bu metni, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni yok sayan ve Türk askeri varlığını 'işgal gücü' olarak resmetmeye çalışan bir dil kullanıyor. Ankara'nın 'yok hükmünde' çıkışı, bu tür bir yaklaşımın uluslararası hukuka, garantörlük anlaşmalarına ve adadaki gerçeklere aykırı olduğu tezine dayanıyor. Gündemde kalmasının bir diğer nedeni ise muhalefetten iktidara, sendikalardan sivil toplum kuruluşlarına kadar geniş bir yelpazenin ortak tepki göstermesi. Memur-Sen gibi konfederasyonlar da kararı kınayan açıklamalar yayımladı. Bu durum, konunun parti üstü bir milli mesele olarak sahiplenildiğini gösteriyor.

Bilinmesi gerekenler

Avrupa Parlamentosu'nun aldığı kararlar yasal olarak bağlayıcı değildir, tavsiye niteliğindedir. Türkiye, Kıbrıs'taki askeri varlığını 1960 Garanti Anlaşması'na ve 1974 Kıbrıs Barış Harekatı sonrası ortaya çıkan fiili duruma dayandırıyor. Ömer Çelik'in yaptığı açıklamada 'TSK'ya alçakça iftira' vurgusu, karar metninde TSK'nın bölgedeki rolünü küçümseyen ya da suçlayan üslubun doğrudan hedef alındığını gösteriyor. 'Yok hükmünde' ifadesiyse, Türkiye'nin bu kararı diplomatik olarak tanımayacağının ve hiçbir platformda muhatap almayacağının en net göstergesi. Ankara, AB ile ilişkilerde reform gündemini sürdürürken, ulusal güvenlik ve egemenlik konularında sıfır tolerans politikasını bir kez daha teyit etmiş oldu.

Sırada ne var?

Kararın AB zemininde ciddi bir yaptırım mekanizmasını tetiklemesi beklenmiyor. Ancak Ankara'nın beklentisi, bu tür metinlerin AB'nin kurumsal aklına zarar verdiği ve Türkiye-AB ilişkilerindeki güveni sarstığı yönünde. Türkiye'nin önümüzdeki dönemde Kıbrıs konusunda garantör ülke statüsünü daha güçlü vurgulaması, Doğu Akdeniz'deki enerji denkleminde KKTC'yi dışlayan her türlü adıma karşı askeri ve diplomatik tedbirlerini artırması muhtemel. Ayrıca Cenevre'de yapılması planlanan gayriresmi 5+1 formatındaki Kıbrıs görüşmelerinde bu kararın yarattığı güvensizlik ikliminin masaya yansıyacağı değerlendiriliyor. Ankara'nın izleyeceği strateji, ikili devletli çözüm tezini uluslararası kamuoyunda daha etkin anlatmak üzerine kurulu olacak.