AP'nin TSK kararı nedir, maddeleri neler? Avrupa Parlamentosu'nun Kıbrıs raporunda Türkiye'yi kızdıran detaylar

Ne oldu?

AP'nin TSK kararı, Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu'nda kabul edilen ve Türkiye'den Kıbrıs'taki askerlerini çekmesini talep eden bağlayıcı olmayan karar tasarısıdır. Parlamento, 2022 yılına ait Türkiye raporu kapsamında oyladığı değişiklik önergesiyle, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin adadaki varlığının sona erdirilmesi çağrısında bulundu. Türkiye ise bu karara çok sert tepki gösterdi. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Duran, AP'nin kararını 'kabul edilemez' olarak nitelendirirken, Dışişleri Bakanlığı kararın Türkiye için 'yok hükmünde' olduğunu duyurdu.

Neden gündemde?

Karar, Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki ilişkilerin zaten kırılgan olduğu bir dönemde geldi. AP'nin raporunda ayrıca Türkiye'deki demokrasi, hukukun üstünlüğü ve temel haklar konularında endişeler dile getirilirken, Kıbrıs'ta iki devletli çözüm modeline karşı çıkıldı. Türkiye, garantör devlet olarak bulunduğu Kıbrıs'taki askeri varlığının, 1960 Garanti Antlaşması'na dayandığını savunuyor. Ankara ayrıca TSK'nın adaya 1974'te barış ve güvenlik getirdiğini, o tarihten bu yana Kıbrıs'ta kan dökülmediğini vurguluyor. Avrupa Parlamentosu'nun bu çıkışı, Türk dış politikasında ulusal güvenlik meselesi olarak görüldüğü için hükümet kanadından muhalefete kadar geniş bir yelpazede tepkiyle karşılandı.

Bilinmesi gerekenler

• AP'nin kararları hukuken bağlayıcı değil, tavsiye niteliğindedir. Bu nedenle Türkiye'nin 'yok hükmünde' açıklaması, kararın uygulanabilirliğine dair hukuki bir gerçeği de yansıtıyor.
• Karar metninde, Kıbrıs sorununa Birleşmiş Milletler parametreleri çerçevesinde, iki bölgeli ve iki toplumlu federasyon temelinde çözüm bulunması çağrısı yapıldı. Ancak Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, federal çözüm modelinin artık geçerliliğini yitirdiğini, egemen eşitliğe dayalı iki devletli çözümün müzakere edilmesi gerektiğini savunuyor.
• İletişim Başkanı Duran, 'TSK, Kıbrıs Türk halkının varlığının ve güvenliğinin teminatıdır' sözleriyle Türkiye'nin pozisyonunu net bir şekilde ortaya koydu.
• Karar, Türkiye-AB ilişkilerindeki güven bunalımını derinleştirebilecek bir gelişme olarak okunuyor. Özellikle Türkiye'nin AB üyelik sürecinin canlandırılması tartışmalarının yapıldığı bir dönemde bu tür bir metnin kabul edilmesi, Ankara'da 'çifte standart' olarak değerlendiriliyor.

Sırada ne var?

Türkiye'nin bu karara resmi yanıtı, Dışişleri Bakanlığı'nın sert açıklamasıyla sınırlı kalmayacak gibi görünüyor. Ankara'nın, AP raporunun tamamına yönelik kapsamlı bir değerlendirme hazırlayıp Avrupa Birliği kurumlarına iletmesi bekleniyor. Ayrıca bu gelişmenin, önümüzdeki günlerde yapılması planlanan üst düzey Türkiye-AB temaslarının gündemine de oturması muhtemel. Kıbrıs konusunda ise Türkiye, garantör ülke sıfatıyla askeri varlığını korumaya devam edeceğini her fırsatta yineliyor. Öte yandan bu kararın, AB içinde zaten bölünmüş olan Türkiye politikasını daha da karmaşık hale getirebileceği ve bazı üye ülkelerin Ankara ile yürüttüğü pozitif gündem çabalarına gölge düşürebileceği yorumları yapılıyor.