AP'nin Kıbrıs kararına Ankara ve Lefkoşa'dan ortak tepki: 'Yok hükmünde'
Avrupa Parlamentosu'nun Türkiye ve KKTC'yi hedef alan son Kıbrıs kararına iki başkentten peş peşe sert açıklamalar geldi. Türkiye kararı 'yok hükmünde' sayarken, KKTC Cumhurbaşkanlığı yanlı ve çarpık yaklaşımın artık iflas ettiğini vurguladı.
Ne oldu?
Avrupa Parlamentosu'nun (AP) Kıbrıs konusunda aldığı yeni karar, Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) tarafından sert bir dille reddedildi. AP'nin Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki faaliyetlerini eleştiren ve iki devletli çözüm vizyonunu hedef alan metnine ilk tepki KKTC'den geldi. KKTC Cumhurbaşkanlığı, kararın Kıbrıs Rum tarafının dayatmacı zihniyetinin bir yansıması olduğunu ve Kıbrıs gerçeklerinden tamamen koptuğunu bildirdi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı ise kararı 'yok hükmünde' olarak nitelendirerek, AP'nin çözümün önündeki en büyük engellerden biri haline geldiğini açıkladı.
Neden gündemde?
Avrupa Parlamentosu, her yıl düzenli olarak Türkiye'ye ilişkin ilerleme raporları ve Kıbrıs konulu tavsiye kararları kabul ediyor. Ancak bu kez yayımlanan metin, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki hidrokarbon arama çalışmalarını 'yasa dışı' olarak tanımlaması ve Kıbrıs Türk tarafının egemen eşitlik temelindeki çözüm önerisini açıkça reddetmesiyle ayrıştı. Kararın bağlayıcılığı bulunmasa da, Avrupa Birliği'nin (AB) Kıbrıs konusundaki kurumsal pozisyonunu siyasi olarak pekiştirmesi ve Türkiye-AB ilişkilerindeki güven bunalımını artırması açısından kritik bulunuyor. KKTC Cumhurbaşkanı Ersin Tatar'ın iki devletli çözüm ısrarının uluslararası alanda yankı bulmaması için AP'nin bu tür metinleri bir araç olarak kullandığı, Ankara tarafından sıklıkla dile getiriliyor.
Bilinmesi gerekenler
Türkiye, AP'nin Kıbrıs kararlarını tarihsel olarak hiçbir zaman tanımadı. Dışişleri Bakanlığı, son açıklamasında 'Türkiye'nin ve Kıbrıs Türk halkının meşru çıkarlarını koruma konusundaki kararlılığının bu tür taraflı metinlerle zayıflatılamayacağını' vurguladı. KKTC’den yapılan yazılı açıklamada ise AP’nin 'Kıbrıs Türk halkının iradesini yok sayan, yanlı ve çarpık yaklaşımın son örneğini sergilediği' belirtildi. Her iki muhatap da Kıbrıs meselesinde federal çözüm modelinin tükendiğini, adadaki gerçekliğin iki ayrı devlet, iki ayrı demokrasi ve iki ayrı halk olduğunu yineledi. Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki sondaj faaliyetlerine yönelik eleştirilere ise 'kendi kıta sahanlığındaki egemen hak' vurgusuyla karşılık verildi.
Sırada ne var?
Bu kararın resmi bir yaptırım mekanizması olmadığı için hukuki bir sonuç doğurması beklenmiyor. Ancak siyasi atmosferi germeye devam edecek. Türkiye'nin önümüzdeki günlerde Doğu Akdeniz'de yeni bir sondaj veya sismik araştırma programı duyurması, KKTC'de ise Maraş bölgesindeki adımların hızlanması olası görülüyor. Ankara, Birleşmiş Milletler ve AB nezdinde iki devletli çözüm için diplomatik lobi faaliyetlerini yoğunlaştırmayı planlarken, AP'nin bu kararının Türkiye-AB arasındaki üst düzey diyalog toplantılarının gündemine nasıl yansıyacağı yakından takip edilecek. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Mayıs ayında yaptığı 'Artık Kıbrıs'ta yeni bir süreç başlamalı' çağrısının ardından, bu kararın sahadaki gerilimi tırmandırmasına karşı diplomatik kanalların açık tutulmasına çalışılacağı öngörülüyor.
Sık Sorulan Sorular
KKTC'den Avrupa Parlamentosu'nun Kıbrıs kararına neden sert tepki geldi?
KKTC yetkilileri, AP'nin Kıbrıs Türk tarafının egemen eşitlik ve iki devletli çözüm taleplerini görmezden geldiğini, kararın tamamen Rum tarafının tezlerini yansıttığını belirtiyor. Bu nedenle kararı 'yanlı ve çarpık' olarak değerlendiriyorlar.
Türkiye AP'nin Kıbrıs kararını tanıyor mu?
Hayır. Türkiye, Avrupa Parlamentosu'nun aldığı Kıbrıs kararlarını hiçbir zaman tanımadı. Son karar için de Dışişleri Bakanlığı 'yok hükmünde' ifadesini kullandı ve kararın Türkiye'nin sahadaki politikalarını etkilemeyeceğini vurguladı.
AP'nin kararının hukuki bağlayıcılığı var mı?
Hayır, yok. Avrupa Parlamentosu'nun tavsiye niteliğindeki kararları bağlayıcı değildir. Ancak AB kurumları içinde siyasi yönlendirme aracı olarak kullanılır ve Türkiye-AB ilişkilerindeki mevcut gerginliğin sürmesine neden olur.
AP'nin Kıbrıs kararı Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki sondaj çalışmalarını durdurur mu?
Beklenmiyor. Türkiye, bu faaliyetlerin kendi kıta sahanlığı içinde ve KKTC'nin lisans verdiği sahalarda yürütüldüğünü, karar ne olursa olsun operasyonlarına egemen hakları çerçevesinde devam edeceğini açıkladı.