AP’nin Kıbrıs kararına Ankara’dan peş peşe sert tepki: ‘Yok hükmünde’

Ne oldu?

AK Parti AP kararına tepki, Avrupa Parlamentosu’nun (AP) Kıbrıs Barış Harekatı’nın 50. yılına ilişkin aldığı karara Türkiye’den gösterilen en üst düzey siyasi reaksiyonlardan biridir. AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, yaptığı yazılı açıklamada AP kararını ‘tarihi ve hukuki gerçeklerden tamamen kopuk bir akıl tutulması’ olarak değerlendirdi. Çelik, kararın Türk tarafı için yok hükmünde olduğunu vurgulayarak, Avrupa Parlamentosu’nun bu tutumunu ‘çarpık ve ideolojik bir bakış açısının ürünü’ sözleriyle eleştirdi. Tepkiler yalnızca AK Parti ile sınırlı kalmadı; Milliyet’in aktardığına göre, farklı siyasi partilerden de AP’nin metnine karşı ortak bir duruş sergilendi. Kararın, Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliğini ve iki devletli çözüm vizyonunu yok sayması, Ankara’daki rahatsızlığın temel gerekçesini oluşturuyor.

Neden gündemde?

Konunun gündemdeki ağırlığı, 20 Temmuz 1974 Kıbrıs Barış Harekatı’nın üzerinden geçen yarım asra rağmen uluslararası kurumlarla yaşanan tarih yazımı krizinden kaynaklanıyor. AP’nin garantörlük haklarına ve anlaşmalara atıfta bulunmadan kaleme aldığı eleştirel metin, Türk dış politikasında egemenlik meselelerinde sıfır tolerans prensibini bir kez daha gündeme taşıdı. Ömer Çelik’in CNN Türk’e yansıyan açıklamalarında, "Türkiye’nin garantör ülke olarak müdahalesi adada barışı tesis etmiştir" şeklindeki net vurgusu, siyasi hafızayı tazeledi. Son Dakika’nın haberine göre bu karar, Türkiye-AB ilişkilerinin zaten kırılgan olan zemininde yeni bir güvensizlik dalgası yaratma potansiyeli taşıyor. Özellikle Doğu Akdeniz’deki enerji denklemleri ve Ege’deki karşılıklı adımlar düşünüldüğünde, bu ideolojik gerilimin pratik sonuçları yakından takip ediliyor.

Bilinmesi gerekenler

Ömer Çelik’in açıklamasında altını çizdiği birkaç kritik nokta var. İlk olarak, AP’nin tavsiye niteliğindeki kararının hukuki bir bağlayıcılığı bulunmuyor; Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti cephesinde metnin tamamen ‘yok hükmünde’ sayılacağı resmi olarak ilan edildi. İkinci olarak Çelik, Kıbrıs Barış Harekatı’nın uluslararası antlaşmaların verdiği yetkiye dayandığını ve adada akan kanı durdurduğunu hatırlattı. Kararda, Kıbrıs Türk liderliğinin Birleşmiş Milletler nezdinde ilan ettiği egemen eşitlik temelli iki devletli çözüm modelini dışlayan bir dil kullanıldı. Ekonomim’in bilgisine göre, karara tepki gösteren Ankara, AP’nin Rum lobilerinin etkisi altında kalarak yapıcı diyalog fırsatlarını baltaladığını düşünüyor. Türkiye ayrıca bu tutumu, AB’nin arabuluculuk kabiliyetine vurulmuş bir darbe olarak okuyor.

Sırada ne var?

Ankara’nın diplomatik tepkisinin sözlü kınama seviyesinde kalmayacağı, önümüzdeki günlerde AB nezdinde somut girişimlere dönüşeceği tahmin ediliyor. Giynik Gazetesi’nin aktarımına göre, AK Parti ve hükümet yetkilileri, Doğu Akdeniz’deki enerji başlığını ve garantörlük statüsünü vurgulayan yeni bir siyasi mutabakat metni üzerinde çalışıyor. Türkiye, Kıbrıs Türk tarafının tanınırlığına yönelik atılımlarını artırmazsa, bu tür ‘ideolojik’ kararların devamının geleceği uyarısında bulunuluyor. Siyasi kulislerde, çözümün adada işbirliğinden yana olan devletlerle ikili görüşmeleri yoğunlaştırmaktan geçtiği konuşuluyor. AP’nin bu çıkışı, iç siyasette de milli duruş konusunda kısa vadeli bir toparlanma sağlarken, Ankara’nın önümüzdeki Avrupa Birliği zirvelerinde konuyu daha sert bir dille gündeme getirmesi bekleniyor.