Almanya için Alternatif: AfD’nin yükselişi Berlin’de siyasi alarm zillerini çaldırıyor

Ne oldu?

Almanya için Alternatif (Alternative für Deutschland – AfD), Almanya’da 2013 yılında kurulan ve özellikle göç karşıtı söylemleriyle öne çıkan siyasi bir partidir. Kendisini başlangıçta Avrupa şüphecisi ve ekonomik liberal bir hareket olarak konumlandıran parti, zaman içinde radikal sağ çizgiye kayarak Alman milliyetçiliği, İslam karşıtlığı ve iklim değişikliği inkârı gibi politikalarla anılmaya başladı. Son olarak AfD’nin düzenlediği kongre, binlerce kişinin katıldığı protesto eylemleriyle abluka altına alındı ve bu durum ülkedeki siyasi tansiyonu bir kez daha gözler önüne serdi.

Neden gündemde?

AfD’nin gündemin zirvesine oturmasının birkaç temel nedeni var. Birincisi, 2026 yılı itibarıyla yapılan güncel anketler partiyi Almanya’nın en popüler siyasi oluşumu olarak gösteriyor. İkincisi, BBC’nin de aktardığı gibi, giderek yükselen aşırı sağın toplumsal ve siyasi etkileri karşısında mevcut hükümet çözüm arayışında. Üçüncü olarak, partinin Riesa kentinde düzenlenen son kongresine on binlerce kişi sokaklara dökülerek tepki gösterdi. Hürriyet'in "Almanya'da sokaklar karıştı" başlığıyla duyurduğu bu protestolar, polis ile eylemciler arasında yer yer çatışmalara sahne oldu. Öte yandan, ana muhalefetteki Hristiyan Birlik partilerinin (CDU/CSU) lideri Friedrich Merz’in de anketlerde desteğinin düşüyor olması, AfD’nin siyasi alanı ne kadar domine ettiğini gösteriyor.

Bilinmesi gerekenler

AfD, 2013’te Bernd Lucke ve Alexander Gauland gibi isimlerin öncülüğünde, dönemin Euro bölgesi kurtarma paketlerine tepki olarak kuruldu. 2013 federal seçimlerinde yüzde 5 barajını kıl payı kaçırdı ancak 2017’de oyların yüzde 12,6’sını alarak Federal Meclis’e 94 milletvekiliyle girip ana muhalefet partisi oldu. 2021’de oy oranı yüzde 10,3’e gerilese de, parti 2023 sonrasında ekonomik durgunluk ve artan düzensiz göç dalgasının etkisiyle yeniden tırmanışa geçti. Bugün parti, Almanya iç istihbaratı (Anayasayı Koruma Teşkilatı) tarafından “aşırılık şüphesi” altında izleniyor ve bazı eyalet teşkilatları resmen aşırı sağcı olarak sınıflandırılıyor. Avrupa Parlamentosu’nda ise AfD’nin de içinde bulunduğu aşırı sağcı Avrupa Egemen Milletler (ESN) grubunun yasaklanması için süreç başlatılmış durumda. Parti, insan kaynaklı iklim değişikliğini reddeden ve Federal Meclis’teki tek siyasi oluşum olma özelliğini taşıyor.

Sırada ne var?

Siyasi gözlemciler, CDU lideri Friedrich Merz’in geleneksel sağ tabanı konsolide edememesinin AfD’nin elini daha da güçlendirebileceğini düşünüyor. Hükümetin, aşırı sağın yükselişini kesmek için özellikle göç politikalarında sıkılaştırmaya gitme ihtimali masada. Ancak partinin anayasal yasaklama prosedürüyle kapatılması tartışmaları da alevlenmiş durumda. Avrupa düzeyinde ESN’nin fonlarının kesilmesi veya kapatılması, AfD üzerinde mali baskı yaratabilir. Öte yandan siyasi analistler, AfD’yi klasik demokrasi dışı bir yapıdan ziyade, sistemi içeriden dönüştürmeyi amaçlayan “radikal sağ” bir aktör olarak tanımlıyor. Kitlesel sokak protestolarına rağmen, partinin yakın vadede kayda değer bir oy kaybı yaşaması beklentisi zayıf görünüyor; özellikle ülkenin doğu eyaletlerindeki seçimlerde birinci parti olma yolunda ilerliyor.