AKPM gündemine son anda alındı: Türkiye'de muhalefete yönelik baskı iddiaları Strasbourg'da
Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi'nin (AKPM) Strasbourg'daki genel kurulunda, Türkiye'de muhalefete yönelik baskı iddiaları acil gündem maddesi olarak ele alınacak. AKPM Türk Delegasyonu konuyla ilgili iddialara yanıt vermeye hazırlanıyor.
Ne oldu?
Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi (AKPM), yarın Fransa'nın Strasbourg kentinde başlayacak genel kurul oturumunun gündemine son anda eklenen bir maddeyle Türkiye'de muhalefete yönelik baskı iddialarını masaya yatıracak. AKPM, Avrupa Konseyi'nin parlamenter kolu olarak insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü alanlarında 46 üye ülkeyi denetleme yetkisine sahip. Meclis, ulusal parlamentolardan gelen 306 üyeyle yılda dört kez genel kurul için toplanıyor. Edinilen bilgilere göre, "Türkiye'de demokratik kurumların işleyişi ve muhalefete yönelik kısıtlamalar" başlığını taşıyan acil gündem önerisi, son siyasi gelişmeler ışığında yeterli sayıda imzaya ulaşarak kabul edildi.
Neden gündemde?
Konunun acil gündeme alınması, Türkiye'de son dönemde muhalefet partilerine ve belediyelere yönelik yürütülen soruşturmalar, tutuklamalar ve kayyum atamalarının Avrupa kamuoyunda yarattığı tepkiyle doğrudan bağlantılı. Avrupa Konseyi'nin "motoru" olarak kabul edilen AKPM, üye devletlerdeki insan hakları ihlallerini yüksek profilli raporlarla ifşa etme ve hükümetleri demokratik standartları korumaya zorlama misyonuyla hareket ediyor. Daha önce Osman Kavala kararıyla Türkiye hakkında yaptırım sürecini başlatan meclisin, bu yeni oturumda da benzer bir çizgi izlemesi bekleniyor. Görüşmelerde İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne ve ilçe belediyelerine yönelik operasyonların yanı sıra gazetecilere ve sivil toplum temsilcilerine açılan davalar da ele alınacak. TBMM AKPM Türk Delegasyonu üyeleri ise yarınki oturumda Türkiye'nin tezlerini savunmak için kürsüde olacak.
Bilinmesi gerekenler
AKPM'nin genel kurulda alacağı kararlar hukuki bağlayıcılıktan ziyade politik ve diplomatik yaptırım gücü taşıyor. Meclis, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'ne tavsiye kararları ileterek üye ülkenin oy hakkının askıya alınmasına kadar varabilen yaptırımların önünü açabiliyor. Daha önce Rusya'nın Konsey üyeliği Ukrayna savaşı nedeniyle askıya alınmıştı. Türkiye, 1949'da kurulan Avrupa Konseyi'nin kurucu üyelerinden biri olarak bu tür denetim mekanizmalarına tabi. Yarınki oturumda muhalefet temsilcilerinin de video konferans yoluyla görüş bildirmesi bekleniyor. Konya Milletvekili ve AKPM Türk Delegasyonu üyesi Mustafa Göka da Strazburg'daki temasları kapsamında Türkiye'nin pozisyonunu Avrupalı mevkidaşlarına aktarıyor.
Sırada ne var?
Genel kurulun yarın yapılacak oturumunda, üye ülkelerin parlamenterleri tarafından yapılacak konuşmaların ardından bir karar tasarısı üzerinde oylama yapılması öngörülüyor. Tasarının kabul edilmesi halinde raportör atanarak Türkiye hakkında kapsamlı bir izleme süreci başlatılabilir. Bu süreç, Avrupa Konseyi'nin yürütme organı olan Bakanlar Komitesi ile sürekli diyalog halinde ilerleyecek. Türk diplomasisi için kritik önemdeki oturum, aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) güncel kararlarının uygulanıp uygulanmadığını denetleyen mekanizma açısından da bir sınav niteliğinde. Ankara'nın olası bir yaptırım kararına karşı izleyeceği yol haritası ise şimdiden merak konusu.
Sık Sorulan Sorular
Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) nedir?
AKPM, Avrupa Konseyi'nin parlamenter koludur. 46 üye ülkeden 306 parlamenterin katılımıyla oluşur, yılda dört kez Strasbourg'da toplanır ve insan hakları, demokrasi ile hukukun üstünlüğünü denetler. Kararları bağlayıcı olmasa da Bakanlar Komitesi'ne tavsiyelerde bulunarak yaptırım süreci başlatabilir.
AKPM Türkiye hakkında neden acil gündem topladı?
Son dönemde Türkiye'de muhalefet partilerine, belediyelere, gazetecilere ve sivil toplum temsilcilerine yönelik başlatılan soruşturmalar, tutuklamalar ve kayyum atamalarının Avrupa Konseyi üyeleri nezdinde insan hakları ve demokrasi standartları açısından endişe yaratması nedeniyle acil gündem maddesi olarak ele alınacak.
Bu oturumda Türkiye'ye yaptırım uygulanabilir mi?
AKPM doğrudan yaptırım uygulama yetkisine sahip değildir ancak Bakanlar Komitesi'ne tavsiye kararı gönderebilir. Komite, üye ülkenin oy hakkını askıya almaya kadar varan tedbirler alabilir. Bu sürecin başlayıp başlamayacağı yarınki görüşmeler ve oylama sonucunda netleşecek.
Türkiye'yi oturumda kim temsil edecek?
TBMM tarafından belirlenen AKPM Türk Delegasyonu üyeleri Strazburg'da hazır bulunacak. Delegasyon üyeleri genel kurulda söz alarak Türkiye'ye yönelik iddialara yanıt verecek ve Ankara'nın resmi tezlerini Avrupalı parlamenterlere aktaracak. Konya Milletvekili Mustafa Göka da şu anda Strazburg'da temaslarını sürdürüyor.