Akaryakıt piyasasında savaş riski, zam ve şok baskın: Kırım krizi, İstanbul'da silahlı saldırı ve pompaya yansıyan indirim

Ne oldu?

Akaryakıt, ulaşımdan sanayiye kadar ekonominin temelini oluşturan ve fosil kaynaklı benzin, motorin ile alternatif etanol, biyodizel gibi sıvı yakıtları kapsayan stratejik bir enerji ürünüdür. Bugün Türkiye gündeminde akaryakıt, birbirinden bağımsız ancak aynı anda patlak veren üç kritik gelişmeyle yer buldu. Kırım'da akaryakıt satışlarının yerel otoriteler tarafından belirsiz bir süreliğine durdurulduğu iddiası uluslararası haber ajanslarına yansırken, İstanbul'da bir akaryakıt istasyonuna düzenlenen silahlı saldırıda 3 kişi yaralandı. Öte yandan iç piyasada vatandaşın cebini ilgilendiren bir gelişme yaşandı; Brent petrol fiyatlarındaki kısmi gerilemenin ardından benzine beklenen indirim pompaya yansıdı ve güncel fiyatlar güncellendi.

Neden gündemde?

Akaryakıtın gündem olmasının birkaç temel nedeni var. Birincisi jeopolitik risk algısı. Kırım gibi kırılgan bir bölgede akaryakıt satışlarının durdurulması, lojistik zincirlerde aksamaya ve Rusya-Ukrayna savaşının enerji boyutuna dair endişeleri tırmandırdı. Henüz resmi bir teyit gelmemiş olsa da BloombergHT'nin gündeme getirdiği bu haber, küresel arz güvenliği açısından yatırımcıları tedirgin etmeye yetti. İkincisi ise iç güvenlik zafiyeti. İstanbul'un Eyüpsultan ilçesinde gece saatlerinde bir benzin istasyonuna düzenlenen silahlı saldırı, istasyon güvenliği ve suç oranları tartışmalarını alevlendirdi. Saldırganların market kısmına ateş açması sonucu 3 kişi yaralanırken, polis kaçan şüphelileri yakalamak için geniş çaplı operasyon başlattı. Üçüncü gelişme ise ekonomik boyut. Haber7'de yer alan habere göre, devletin ÖTV bareminde yaptığı düzenleme sayesinde benzinde 14 lira 82 kuruşa, motorinde ise 13 lira 90 kuruşa varan indirim fiyatlara yansıdı. Dolar kurundaki yatay seyir ve brent petroldeki 70-80 dolar bandındaki dalgalanma, pompa fiyatlarında anlık değişimlerin süreceğine işaret ediyor.

Bilinmesi gerekenler

Öncelikle bilinmesi gereken, akaryakıt fiyatlarındaki indirimin kalıcı olup olmadığı. Kaynaklara göre mevcut indirim devletin eşel mobil sistemi kapsamında üstlendiği bir sübvansiyon. TRT Haber’in aktardığı verilere göre benzinde litre başına 14,8277 lira, motorinde 13,9006 lira ve LPG’de kilogram başına 11,3830 liraya kadar devlet katkısı sağlanıyor. Bu tampon mekanizma olmazsa, dolar kurundaki yüzde 35’lik artıştan arındırıldığında dahi benzindeki net fiyat artışının yüzde 129’a ulaştığı hesaplanıyor. İkincisi, İstanbul’daki silahlı saldırının adli boyutu. Görgü tanıkları, saldırganların pompa görevlileriyle yaşadığı sözlü tartışmanın ardından olay yerine gelerek rastgele ateş açtığını öne sürüyor. Yaralıların hastanede tedavisi sürerken, akaryakıt istasyonlarında özel güvenlik eksikliği yeniden sorgulanmaya başlandı. Üçüncüsü, Kırım’daki durdurma kararının perde arkası. Bölgeden gelen sınırlı verilere göre, satışların durmasının ardında yakıt ikmalinde yaşanan teknik aksaklıklar ya da askeri sevkiyat önceliği olabileceği speküle ediliyor.

Sırada ne var?

Piyasa uzmanları, Kırım'daki akaryakıt tedarik kesintisi iddialarını teyit etmek için Kremlin ve yerel kaynaklardan gelecek resmi açıklamalara odaklanmış durumda. Eğer kesinti uzun süreli olursa, özellikle Karadeniz rotasındaki brent petrol nakliyesinde kısa vadeli bir panik fiyatlaması yaşanabilir. İstanbul Emniyeti ise benzin istasyonu saldırısıyla ilgili şüphelilerin eşkallerini belirleyip bölgedeki güvenlik kameralarını mercek altına aldı. Saldırganların yakalanması durumunda, benzer olayların önüne geçmek adına istasyonlara yönelik güvenlik genelgelerinin sıkılaştırılması gündeme gelebilir. İç piyasada ise vatandaşın gözü kulağı EPGİS (Enerji Petrol Gaz İkmal İstasyonları İşveren Sendikası) tarafından yayınlanacak yeni fiyat listelerinde. Petroturk verilerine göre, savaş riskinin azalma ihtimali brent petrolün varilini 70 doların altına çekse de, yaz aylarında artan taleple birlikte motorin fiyatlarında yeni bir zam dalgası kapıda olabilir.