ABD Türkiye jet motoru satışı: Trump yönetiminden KAAN için kritik hamle

Ne oldu?

ABD Türkiye jet motoru satışı, Trump yönetiminin Türkiye’nin yerli savaş uçağı KAAN projesinde kullanılacak General Electric (GE) üretimi motorların satışına yönelik somut bir adım atmasıdır. Reuters haber ajansının konuya yakın dört ayrı kaynağa dayandırdığı habere göre, ABD yönetimi bu satışı resmi olarak Kongre’nin onayına sundu. Yaklaşık 700 milyon dolar değerinde olduğu belirtilen paket, henüz nihai olarak onaylanmış değil; ancak bildirimin yapılması, sürecin resmiyet kazandığının en güçlü işareti olarak yorumlanıyor.

Neden gündemde?

Bu gelişme, birkaç katmanlı bir öneme sahip. Birincisi, doğrudan Türkiye’nin en kritik savunma projesi olan KAAN’ın geleceğini ilgilendiriyor. Motor, 5. nesil savaş uçağının en hayati bileşeni ve yerli motor çalışmaları devam ederken, ABD’den tedarik edilecek F110 serisi motorlar uçağın ilk teslimatları ve test süreci için vazgeçilmez görülüyor. İkincisi, bu satış, Türkiye ile ABD arasındaki savunma ticaretinde yaşanan çalkantılı dönemin ardından geliyor. Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle F-35 programından çıkarılması ve CAATSA yaptırımları süreci hatırlandığında, böyle bir satış paketinin Kongre’ye sunulması, ikili ilişkilerde yeni bir sayfanın sinyali olarak okunabilir. Üçüncüsü, teklifin bizzat Trump yönetimi döneminde gelmesi, Ankara’daki karar alıcılar için stratejik bir fırsat penceresi olarak değerlendiriliyor.

Bilinmesi gerekenler

Öncelikle belirtmek gerekir ki, bu haber resmi bir satış onayı değil, bir niyet bildirimidir. Satışın gerçekleşmesi için Kongre'nin onayının yanı sıra, ihaleye fiilen çıkılması ve nihai sözleşmenin imzalanması gerekiyor. General Electric’in F110 motoru, halihazırda Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki F-16’larda da kullanılıyor; bu da ortak altyapı ve bakım kolaylığı avantajı sağlıyor. KAAN projesi için başlangıçta iki prototip ve ilk üretim bloğu için GE motorlarının tedarik edilmesi planlanmıştı. Yerli motor çalışmaları ise TRMotor ve TEI öncülüğünde sürüyor. İddia edilen 700 milyon doları aşan bütçenin, yedek parça, bakım ekipmanı ve lojistik desteği de içerdiği Reuters'ın kaynaklarınca dile getiriliyor. Satışın içeriğine dair resmi bir teyit ise henüz ne Ankara’dan ne de Washington’dan gelmiş değil.

Sırada ne var?

Süreçteki en kritik eşik, ABD Kongresi’nin tepkisi olacak. Özellikle Türkiye’ye karşı mesafeli duran bazı senatörlerin bu satışı engellemek için girişimde bulunup bulunmayacağı merak konusu. Resmi satış süreci başarıyla tamamlanırsa, motor teslimatlarının takvimi ve KAAN'ın ilk uçuş testlerine etkisi netleşmeye başlayacak. Ayrıca bu satışın, Türkiye’nin Eurofighter Typhoon ve F-16 Viper modernizasyon kitleri gibi diğer savunma taleplerinde de bir yumuşama getirip getirmeyeceği izlenecek. Ankara cephesinde ise bu gelişme, yerli motor üretim çabalarından vazgeçildiği anlamına gelmiyor; daha çok, KAAN’ın bir an önce envantere girmesi için geçici fakat stratejik bir çözüm olarak değerlendiriliyor.