ABD-İsrail-İran gerilimi: Çatışma sahadan masaya taşınırken kritik kırılmalar yaşanıyor
Mart 2026'da başlayan doğrudan çatışmaların ardından bölgede tansiyon yüksek. İsviçre'de 19 Haziran'da imzalanması beklenen ABD-İran anlaşması, İsrail-Ankara-Washington hattındaki derin görüş ayrılıklarını su yüzüne çıkardı.
Ne oldu?
ABD-İsrail-İran gerilimi, 2026 yılının Mart ayında askeri çatışmalarla yeni bir evreye giren, çok aktörlü bir bölgesel krizdir. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik 'koşulsuz teslimiyet' resti ve İsrail ile ABD'li üst düzey yetkililer arasındaki karşılıklı sert açıklamalar, bu üçgenin ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in 'İsrail'in ABD siyasetini etkilemeye çalıştığını' söylemesi, müttefikler arasındaki güven bunalımını ortaya koyarken; Trump'ın 'Ben olmasam Netanyahu yok olurdu' çıkışı gerilimi zirveye taşıdı.
Neden gündemde?
Bölgede Mart ayı başından itibaren tırmanan çatışmalar sonucunda Lübnan'da yeni bir cephe açıldı, İsrail'e fırlatılan füzeler Tel Aviv'de en az üç binanın yıkılmasına yol açtı. İran'ın ABD savaş gemilerine doğrudan füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırıları düzenlediği iddiaları gündeme oturdu. Tüm bu sıcak çatışma ortamına rağmen 24 Mart'ta savaş sahadan masaya taşındı ve diplomatik temaslar başladı. Tam da bu noktada, ABD ile İran arasında varılan bir mutabakatın 19 Haziran'da İsviçre'de imza töreniyle resmiyet kazanacağı haberi (Bianet) geldi. Bu gelişme, İsrail'de rahatsızlığa yol açarken, Ankara-Washington-Tel Aviv eksenindeki çatlakları da derinleştirdi.
Bilinmesi gerekenler
Çatışmaların 26. gününde Wall Street Journal, ABD ile İran arasında savaş sürerken ilk diplomatik temasın gerçekleştiğini yazdı. İsrail tarafında ise yetkililer, 'Bize kimse ne yapacağımızı söyleyemez' retoriğini benimseyerek Washington'dan bağımsız hareket etme iradesini vurguladı. Uzmanlar, İsrail ve İran'ın bir zamanların stratejik ortaklarıyken bugün nasıl baş düşmana dönüştüğünü sorgularken, Medyascope'un gündeme getirdiği bu tarihsel perspektif kamuoyunda karşılık buldu. Trump'ın açıklamaları ise ABD iç siyasetinde İsrail lobisinin etkisine dair tartışmaları yeniden alevlendirdi. Vance'in sözleri, bu tartışmanın artık Beyaz Saray koridorlarında da yüksek sesle yapıldığının kanıtı olarak okunuyor.
Sırada ne var?
19 Haziran'daki ABD-İran anlaşmasının imza süreci belirleyici olacak. Anlaşma şartlarının İsrail'in güvenlik kaygılarını ne ölçüde karşılayacağı, Tel Aviv'in sahada tek taraflı adımlar atmaya devam edip etmeyeceğini belirleyecek. Suriye ve Irak hattındaki hareketlilik, vekâlet savaşlarının bitmediğini gösteriyor. Öte yandan Ankara, her iki tarafla da kurduğu diyalog kanallarını kullanarak bölgesel bir ateşkes için devreye girebilir. Diplomatlar, önümüzdeki haftalarda Cenevre'deki müzakerelerin hız kazanmasını beklerken; askeri uzmanlar, masadaki ilerlemenin çatışmaları tamamen durdurup durdurmayacağı konusunda temkinli konuşuyor.
Sık Sorulan Sorular
ABD-İsrail arasındaki mevcut gerilimin temel sebebi nedir?
Gerilimin temelinde İran'a yönelik strateji farklılığı yatıyor. ABD, İran'la diplomatik bir anlaşma zemini ararken, İsrail bu sürece şüpheyle yaklaşıyor ve askeri operasyonlarını bağımsız şekilde yürütme iradesini vurguluyor. Ayrıca ABD Başkan Yardımcısı Vance'in İsrail'in iç siyasete müdahalesine yönelik eleştirileri ittifaktaki çatlağı büyüttü.
ABD ile İran arasında imzalanması beklenen anlaşmanın içeriği belli mi?
Bianet'in haberine göre anlaşmanın imza töreni 19 Haziran 2026'da İsviçre'de planlanıyor; ancak içeriğine dair ayrıntılar henüz resmi olarak açıklanmadı. Mart ayında başlayan diplomatik temasların ardından şekillendiği belirtilen mutabakatın, bölgesel gerilimi düşürmeye yönelik maddeler içermesi bekleniyor.
İran, ABD savaş gemilerine gerçekten saldırdı mı?
7 Mayıs 2026 tarihli İsrail basını kaynaklı haberlerde, İran'ın bölgedeki ABD savaş gemilerine füze ve İHA'larla doğrudan saldırı düzenlediği iddia edildi. Bu bilgiler resmi kanallarca henüz tam olarak teyit edilmiş değil.