Abd doları, küresel piyasalarda yeniden yön arıyor: Fed şahinliği ve jeopolitik belirsizlikler fiyatlamaları etkiliyor
Amerikan doları, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) şahin duruşunun etkisiyle yaklaşık 2,5 aylık zirvesine yakın seyrederken, İran'a yönelik olası bir barış anlaşması beklentisi piyasalarda yeni bir dalgalanma yarattı. Yurt içinde ise dolar/TL kuru yılın en yüksek seviyelerini test ediyor.
Bu yazıyı sesli dinle
Ne oldu?
Amerikan doları, 1792 Para Yasası ile yürürlüğe giren ve günümüzde dünyanın en yaygın kullanılan rezerv para birimi olan ABD'nin resmi para birimidir. Dolar endeksi, Fed'in şahin duruşunun ardından yükselişe geçerken, İran ile nükleer konularda yeni bir barış anlaşması yapılabileceği yönündeki haberler gündeme oturdu. Yurt içinde ise dolar/TL kuru, 46,45 seviyesinin üzerine çıkarak yılın en yüksek seviyelerinde seyrediyor.
Neden gündemde?
Doların gündem olmasının iki temel ayağı bulunuyor. Küresel tarafta, ABD Merkez Bankası'nın enflasyonla mücadelede sıkı para politikasını beklenenden uzun süre koruyacağına dair sinyaller (şahin duruş), doları başlıca para birimleri karşısında 2,5 aylık zirvesine taşıdı. Aynı anda, eski ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile bir barış anlaşması üzerinde çalışıldığını ima eden ancak bazı mali iddiaları yalanlayan açıklamaları belirsizliği artırdı. Cumhuriyet ve Nefes Gazetesi'nin haberlerine yansıyan Trump yalanlaması, özellikle "300 milyar dolarlık bir ödeme yapıldı" iddiasını hedef aldı. Bu jeopolitik gelişme, İran riyalinin dolara karşı değer kazanmasına yol açarken, piyasalarda risk algısını yeniden şekillendirdi.
Yurt içi cephede ise dolar/TL, genel seçimlerin ardından girdiği kademeli yükseliş trendini sürdürüyor. Anlık veri platformlarında 46,46 seviyelerine yaklaşan kur, CNBC-e'nin de bildirdiği üzere yılın en yüksek noktasına ulaşarak yatırımcının odağındaki yerini koruyor. Doların küresel gücü ile yurt içindeki yerel talep birleşince, fiyatlamalar rekor tazeledi.
Bilinmesi gerekenler
ABD doları, Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre merkez bankalarının rezervlerinin yaklaşık %59'unu oluşturan birincil rezerv para birimidir. 20 Eylül 2023 itibarıyla Federal Rezerv'in verilerine göre dolaşımdaki toplam ABD doları miktarı yaklaşık 2,33 trilyon dolar seviyesindedir ve bu paranın üçte ikisinden fazlasının ABD dışında olduğu tahmin ediliyor. Dolar, dünya ticaretinin en kritik emtia fiyatlamalarından uluslararası borçlanma araçlarına kadar geniş bir yelpazede belirleyicidir. Şu anki gündem, Fed'in faiz kararlarının sadece ABD ekonomisini değil, gelişmekte olan piyasaları ve İran gibi jeopolitik aktörleri nasıl etkilediğini bir kez daha gösteriyor. Yurt içinde dolar/TL'nin seyri, enflasyon ve cari açık üzerindeki baskıyı hissettirmeye devam ediyor.
Sırada ne var?
Piyasaların gözü kulağı, Fed Başkanı Jerome Powell'ın önümüzdeki dönem yapacağı konuşmalarda ve açıklanacak ABD istihdam verilerinde olacak. Eğer şahin ton devam ederse, dolar endeksindeki yükseliş yurt içinde dolar/TL tarafında yeni zirveleri zorlayabilir. İran ile olası bir nükleer anlaşma yönündeki diplomatik adımlar ise petrol fiyatları üzerinden dolaylı olarak dolar talebini etkileme potansiyeli taşıyor. Ancak Trump'ın bazı iddiaları net bir dille yalanlaması, müzakerelerin önümüzdeki günlerde piyasalar tarafından temkinli fiyatlanacağına işaret ediyor. Bu gelişmeler ışığında, güvenli liman algısı değişmediği sürece doların güçlü konumunu koruması bekleniyor.
Sık Sorulan Sorular
Abd doları neden yükselişe geçti?
İki ana etken var: Küreselde Fed'in faizleri daha uzun süre yüksek tutacağını belirtmesi (şahin duruş) ve yurt içinde dövize olan talebin devam etmesi. Bu birleşim dolar/TL kurunu yılın en yüksek seviyelerine, dolar endeksini ise son 2,5 ayın zirvesine taşıdı.
Trump'ın yalanladığı 300 milyar dolar iddiası nedir?
Cumhuriyet ve Nefes Gazetesi'nde yer alan haberlere göre Trump, İran ile yapıldığı iddia edilen bir anlaşmaya dair kamuoyunda konuşulan 300 milyar dolarlık bir ödeme yapıldığı bilgisini kesin bir dille yalanladı.
Dolar dünyanın rezerv para birimi olma özelliğini koruyor mu?
Evet. Uluslararası ticarette en yaygın kullanılan para birimi olan Amerikan doları, küresel merkez bankası rezervlerinin yaklaşık %59'unu oluşturarak liderliğini sürdürüyor.