ABD'den NATO müttefiklerine beklenmedik çağrı: Türkiye'nin savunma sanayisini örnek alın
ABD'nin NATO Büyükelçisi Matthew Whitaker, müttefik ülkelere seslenerek Türk savunma sanayisinin örnek alınması gerektiğini söyledi. Whitaker, özellikle insansız hava araçları ve mühimmat üretim kapasitesine dikkat çekti.
Ne oldu?
ABD NATO Türkiye örnek mesajı, ABD'nin NATO Daimi Temsilcisi Matthew Whitaker'ın yaptığı dikkat çekici açıklamalara dayanıyor. Büyükelçi Whitaker, BloombergHT'ye verdiği demeçte NATO müttefiklerinin savunma harcamalarını artırırken Türkiye'nin savunma sanayisi modelini incelemesi gerektiğini belirtti. Whitaker, "Müttefiklerin sadece daha fazla harcama yapmasına değil, Türkiye'nin yaptığı gibi etkin ve yenilikçi üretim yapmalarına ihtiyacımız var" ifadelerini kullandı. CNBC-e'nin aktardığına göre özellikle Bayraktar TB2 gibi insansız hava araçlarının sahada yarattığı etkiye vurgu yapıldı, düşük maliyetle yüksek etkinlik sağlayan bu modelin tüm ittifak için stratejik önem taşıdığı kaydedildi.
Neden gündemde?
Açıklama, NATO'nun haziran ayındaki kritik devlet ve hükümet başkanları zirvesi öncesinde geldi. İttifak içinde savunma harcamalarının Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'nın yüzde 2'sine çıkarılması hedefi tartışılırken ABD'nin Türkiye'yi işaret etmesi yeni bir dinamiğe işaret ediyor. Yıllardır F-35 programından çıkarılması ve S-400 kriziyle anılan Türk savunma sanayisi, bu kez Washington'dan gelen üst düzey bir övgüyle gündeme oturdu. Takvim gazetesinin manşetine taşıdığı bu çağrı, Nefes Gazetesi tarafından "tartışma yaratacak öneri" olarak nitelendirildi. Zira bazı NATO üyeleri hâlâ Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı hava savunma sistemleri nedeniyle Ankara'ya mesafeli yaklaşırken ABD'nin bu çıkışı ittifak içindeki dengeleri sarsabilir.
Bilinmesi gerekenler
Whitaker'ın vurguladığı modelin somut karşılığı var. Türk savunma sanayisi son yıllarda yüzde 80'lere ulaşan yerlilik oranı, 2 milyar doları aşan insansız hava aracı ihracatı ve 50'den fazla ülkeye yayılan satış ağıyla dikkat çekiyor. Aksu Haber'in detaylandırdığına göre mühimmat ve zırhlı araç üretiminde yakalanan seri üretim kabiliyeti, Ukrayna savaşı sonrası mühimmat stokları kritik seviyeye inen Avrupalı müttefikler için somut bir referans noktası haline geldi. ABD'li temsilcinin sözleri, pek çok Avrupa ülkesinin hâlâ pahalı ve uzun tedarik süreçleriyle boğuştuğu bir dönemde Türk firmalarının çevik üretim modeline resmi bir takdir olarak okunuyor. Ancak bu tablo, Türkiye'nin CAATSA yaptırımları altında olması ve NATO içinde Macaristan ile birlikte anılan 'aykırı müttefik' imajıyla çelişiyor.
Sırada ne var?
Bu çıkışın, Washington'ın Ankara'ya yönelik yeni bir açılım stratejisinin parçası olup olmadığı önümüzdeki günlerde netleşecek. NATO zirvesinde, müttefiklerin savunma sanayisi işbirliğini kurumsallaştıracak yeni bir mekanizma gündeme gelebilir. Türkiye ise bu rüzgarı, Eurofighter Typhoon tedariki ve F-16 modernizasyon kitlerinin Kongre onayı gibi konularda diplomatik koz olarak değerlendirmek isteyecektir. Asıl merak konusu ise Paris, Berlin ve Roma'nın bu 'Türkiye modeli' söylemine nasıl yanıt vereceği.
Sık Sorulan Sorular
ABD'nin NATO temsilcisi Türkiye hakkında tam olarak ne dedi?
Büyükelçi Matthew Whitaker, NATO müttefiklerinin savunma harcamalarını artırırken Türkiye'nin düşük maliyetle yüksek etkinlik sağlayan yenilikçi üretim modelini örnek almaları gerektiğini söyledi.
Bu açıklama neden şaşırtıcı bulundu?
Türkiye, S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle F-35 programından çıkarılmış ve CAATSA yaptırımlarına maruz kalmış bir ülke. ABD'den bu kadar net bir övgü alması, mevcut gerilimli atmosferle çeliştiği için dikkat çekici bulundu.
Türk savunma sanayisinin somut başarıları neler?
Yerlilik oranı yüzde 80 seviyesine ulaştı. Bayraktar TB2 ve Akıncı gibi insansız hava araçları 50'den fazla ülkeye ihraç edildi ve ihracat geliri 2 milyar doları geçti. Mühimmat ve zırhlı araçlarda seri üretim kabiliyetiyle öne çıkıyor.