ABD'den KAAN için kritik hamle: Trump yönetimi Türkiye'ye jet motoru satışını planlıyor
Reuters'ın ABD'li yetkililere dayandırdığı habere göre Trump yönetimi, Kongre'deki itirazlara rağmen Türkiye'ye Milli Muharip Uçak KAAN için 700 milyon doların üzerinde jet motoru satışını ilerletme kararı aldı.
Ne oldu?
Türkiye'ye jet motoru satışı, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, Türkiye'nin yerli savaş uçağı projesi KAAN için General Electric (GE) tarafından üretilen motorların satışını ilerletme planıdır. Reuters haber ajansının konuya yakın ABD'li yetkililere dayandırarak geçtiği son dakika bilgisine göre, toplam değeri 700 milyon doları aşan anlaşma kapsamında onlarca jet motorunun Türkiye'ye sevkiyatı hedefleniyor. Satışın önümüzdeki günlerde tamamlanmasının beklendiği belirtilirken, bu adım NATO Zirvesi öncesinde iki ülke arasındaki savunma sanayii ilişkilerinde yeni bir dönemin sinyali olarak yorumlandı.
Neden gündemde?
Bu gelişme, Türk basınında ve uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Satışın gündem olmasının birden fazla nedeni var. Birincisi, ABD Başkanı Trump'ın bu adımı, CAATSA yaptırımları ve F-35 programından çıkarma gibi geçmişteki krizlerin gölgesinde atıyor olması. İkincisi, satışın ABD Kongresi'ndeki bazı güçlü itirazlara rağmen planlanıyor olması. Haber, Trump yönetiminin Kongre'ye rağmen Türkiye'ye stratejik bir teknoloji transferine yeşil ışık yakabileceğini gösteriyor. Üçüncüsü ise motorların doğrudan Türkiye'nin en kritik hava savunma projesi olan Milli Muharip Uçak KAAN'a güç vermek üzere satın alınacak olması. Bu durum, yerli motor geliştirme çalışmaları devam ederken KAAN'ın seri üretim takvimini hızlandırabilir.
Bilinmesi gerekenler
Reuters'ın iddiasına göre paketin temelini General Electric'in ürettiği motorlar oluşturuyor. Kaynaklardan biri, paketin toplam değerinin 700 milyon doların üzerinde olacağını belirtti. Satışın, Türkiye'nin halihazırda filosunda bulundurduğu F-16 savaş uçaklarıyla da bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor. Zira söz konusu motorlar, KAAN'ın ilk prototiplerinde de yerli alternatif hazır olana kadar kullanılması planlanan motorlarla aynı aileden geliyor. Bu satış, ABD'nin Türkiye'ye yönelik silah ihracatında uzun süredir ilk büyük çaplı yeni onaylardan biri olma özelliği taşıyor. Ancak henüz Beyaz Saray, Pentagon veya Türkiye Cumhuriyeti Milli Savunma Bakanlığı'ndan konuya ilişkin resmi bir teyit edilmiş açıklama yapılmış değil. Sürecin nihai olarak onaylanıp onaylanmayacağı ve takvimin ne olacağı önümüzdeki saatlerde netleşecek.
Sırada ne var?
Gözler şimdi önümüzdeki günlerde yapılacak NATO Zirvesi'ne ve olası liderler görüşmesine çevrildi. Resmi taraflardan gelecek teyit edici açıklamalar, satışın boyutunu ve zamanlamasını kesinleştirecek. Türkiye'nin bir yandan kendi milli uçak motorunu geliştirme projesi yürüttüğü bilinirken, ABD'den yapılacak bir tedarik KAAN'ın 2028 sonrası hedeflenen seri üretim aşamasına geçişini riske atmamak adına kritik bir ara çözüm olarak görülüyor. ABD tarafında ise kritik soru, Kongre'nin bu satışı engelleyip engellemeyeceği. Trump yönetiminin, Kongre'nin itirazlarını aşmak için hangi diplomatik veya yasal yolları kullanacağı önümüzdeki sürecin ana belirleyicisi olacak. Eğer satış gerçekleşirse, bu hem KAAN projesi için hayati bir kilometre taşı hem de Türkiye-ABD savunma ilişkilerinde tamir sinyali olarak okunacak.
Sık Sorulan Sorular
ABD'nin Türkiye'ye satmayı planladığı jet motorları hangi uçakta kullanılacak?
Reuters'ın haberine göre General Electric tarafından üretilen motorlar, Türkiye'nin yerli savaş uçağı projesi olan Milli Muharip Uçak KAAN için tedarik edilecek.
Jet motoru satış anlaşmasının değeri ne kadar?
Haberde, konuya yakın bir kaynağa dayandırılarak paketin toplam değerinin 700 milyon doların üzerinde olacağı iddia ediliyor.
ABD Kongresi bu satışa neden itiraz ediyor?
Temsilciler Meclisi'ndeki bazı üyeler, Türkiye'nin geçmişte Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması ve bazı dış politika ayrılıkları nedeniyle stratejik silah satışına karşı çıkıyor.
Satışla ilgili resmi bir onay açıklandı mı?
Hayır. Haber Reuters'ın ABD'li yetkililere dayandırdığı bir iddia niteliğinde. Ne Beyaz Saray'dan ne de Türk yetkililerden henüz resmi bir teyit açıklaması gelmiş değil.