ABD'den KAAN'a motor satışı sinyali: "Ön bildirim" Kongre yolunu açtı, gözler teknik detaylarda
ABD yönetiminin, Türkiye'nin milli muharip uçağı KAAN için kritik öneme sahip F110 motorlarının satışına yönelik resmi 'ön bildirim' sürecini başlattığı iddiası Ankara'da ihtiyatlı bir iyimserlik yarattı. Henüz resmi teyit gelmeyen bu adım, gecikmiş bir teknik zorunluluk olarak yorumlanıyor.
Ne oldu?
ABD KAAN motor satışı, Türkiye'nin 5. nesil milli muharip uçağı KAAN'ın seri üretim öncesi test ve geliştirme sürecinde ihtiyaç duyduğu F110-GE-129 motorlarının tedarikine yönelik başlatılan bildirim sürecidir. Reuters ve İngiliz basınında yer alan, henüz resmi makamlarca doğrulanmamış iddialara göre, ABD yönetimi Kongre'ye gayriresmi bir ön bildirim yaparak süreci fiilen başlattı. Bu adım, önceki yönetim döneminde CAATSA yaptırımları ve siyasi engeller nedeniyle belirsizliğe sürüklenen kritik bir tedariki yeniden rayına koyma çabası olarak görülüyor.
Neden gündemde?
Konunun aciliyeti, mevcut motor stokunun durumuyla doğrudan ilintili. Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler, Aralık 2025 sonunda yaptığı açıklamada, ilk alt sözleşme kapsamındaki 10 adet motorun Eylül 2025 itibarıyla teslim alındığını doğrulamıştı. Ancak bu motorlar, KAAN'ın mevcut test takvimini sürdürmesi için yalnızca kısa vadeli bir çözüm sunuyor. Eğer yeni motorların teslimatı gerçekleşmezse, uçağın uçuş test kampanyaları ve sertifikasyon süreçlerinde kritik gecikmeler yaşanabileceği Ekim 2025'te DW Türkçe tarafından da gündeme getirilmişti. Tam da bu nedenle, 26 Mart 2026'da ABD'li düşünce kuruluşu analisti Tolga Gönül tarafından dile getirilen "Kongre aşamasına geçildiği" iddiası büyük yankı uyandırdı.
Bilinmesi gerekenler
- Hangi motor kullanılıyor? KAAN'ın prototip ve ilk üretim bloklarında, Türkiye'nin yıllardır F-16 filosunda da kullandığı General Electric yapımı F110 motorunun gelişmiş bir varyantı kullanılıyor. Bu durum, lojistik ve bakım anlamında bilindik bir ekosistem sunuyor.
- CAATSA engeli aşıldı mı? En büyük soru işareti burada. DW Türkçe'nin 1 Ekim 2025 tarihli kapsamlı analizinde hatırlatıldığı üzere, savunma sanayii motor lisansları, ABD'nin Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası (CAATSA) kapsamında bloke edilebiliyor. Türkiye'nin S-400 sistemleri nedeniyle muhatap olduğu CAATSA yaptırımları doğrudan motor ihracat lisansını etkilemese de, Kongre'deki genel direnci artırdığı biliniyor. "Ön bildirim" süreci, idarenin siyasi iradeyi ortaya koyduğunu gösterse de, 15 günlük resmi Kongre inceleme süreci başlamadığı sürece risk devam ediyor.
- Yerli motor projesi ne durumda? KAAN'ın nihai hedefi, TEI ve TRMotor iş birliğiyle geliştirilmesi planlanan özgün bir turbofan motoruna kavuşmak. Ancak bir motorun tasarımından seri üretime uzanan sürecin 10 yılı aştığı düşünüldüğünde, F110 tedariki platformun hayatta kalması için yakın vadede vazgeçilmez bir köprü görevi görüyor.
Sırada ne var?
Kamuoyunun şimdi beklediği iki kritik eşik var. Birincisi, Beyaz Saray veya Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılacak ve sürecin başladığını teyit edecek resmî bir açıklama. İkincisi ve daha önemlisi, bildirimin resmileşip Kongre'nin 15 günlük yasal itiraz süresinin başlaması. Bu sürecin, iddia edildiği gibi NATO Zirvesi öncesine denk getirilmesi, konunun bir ticari satıştan ziyade stratejik bir normalleşme mesajı olarak okunmasına yol açıyor. Süreç sessizce tamamlanırsa, KAAN'ın 2028-2029 hedefleri için kritik eşik aşılmış olacak; ancak Kongre'den gelebilecek olası bir blokaj, var olan motor belirsizliğini yapısal bir krize dönüştürebilir.
Sık Sorulan Sorular
KAAN uçağı için ABD'den motor satışı resmen onaylandı mı?
Hayır, henüz resmî bir onay yok. Reuters ve İngiliz basını, ABD yönetiminin Kongre'ye 'ön bildirim' sürecini gayriresmi olarak başlattığını iddia ediyor. Bu, resmî bildirim öncesinde nabız yoklama adımı olarak değerlendiriliyor.
Türkiye'nin elinde şu an KAAN için yeterli motor var mı?
Millî Savunma Bakanı'nın Aralık 2025'teki açıklamasına göre, ilk etapta 10 adet F110 motoru teslim alındı. Bu motorlar mevcut test programını bir süre daha idame ettirmeye yeter; ancak seri üretim ve yoğun test süreçleri için yeni motorların acil teslimatı kritik önem taşıyor.
CAATSA yaptırımları motor satışını nasıl etkiliyor?
CAATSA, S-400 alımı nedeniyle devreye girmişti ve savunma sanayii ürünlerinin lisanslanmasında Kongre'de direnç oluşturabiliyor. Doğrudan F110 motor ihracat lisansını bloke etmese bile, onay sürecini zorlaştıran siyasi bir iklimin temel gerekçesi olarak duruyor.
KAAN için yerli motor çalışması yok mu?
Var. KAAN'ın nihai hedefi, TEI ve TRMotor öncülüğünde geliştirilecek yerli ve millî bir turbofan motorudur. Ancak bir savaş uçağı motorunun geliştirilme süresi 10 yılı bulduğu için, projenin takvimi aksamadan ilerlemesi amacıyla kısa ve orta vadede GE motorlarının kullanılması planlanıyor.