6 Eylül'de İstanbul'da sanat ve hüzün bir arada: MUBI FEST'ten 6-7 Eylül olaylarına tarihsel bir bakış

Ne oldu?

6 Eylül, Miladi takvime göre yılın 249. günü. İstanbul için bu tarih, birbiriyle tezat oluşturan iki önemli olayı barındırıyor. 2025 yılında, bağımsız sinema platformu MUBI'nin düzenlediği MUBI FEST, 4-6 Eylül tarihleri arasında İstanbul'da sinemaseverlerle buluşuyor. Festivalin kapanış günü olan 6 Eylül, aynı zamanda Türkiye tarihinin en sarsıcı toplumsal olaylarından birinin yıl dönümü. 6-7 Eylül 1955'te İstanbul ve İzmir başta olmak üzere, gayrimüslim vatandaşlara yönelik saldırılar yaşanmış, bu olaylar 'tarihi utanç' olarak hafızalara kazınmıştı. Bugün, bir yandan bağımsız filmlerin özgürlükçü anlatıları izleyiciyle buluşurken, diğer yandan geçmişin ağır faturasıyla yüzleşme bilinci canlılığını koruyor.

Neden gündemde?

Bu yıl MUBI FEST, pandemi sonrası dönemde yeniden İstanbul'un kalbinde, fiziksel katılımla gerçekleşmesiyle dikkat çekiyor. Independent Türkçe'nin haberine göre festival, dünya sinemasından seçkin örnekleri, söyleşileri ve özel gösterimleri şehre taşıyor. Öte yandan, 6 Eylül’ün gündemdeki bir diğer ayağını 6-7 Eylül olaylarının yıl dönümü oluşturuyor. Her yıl olduğu gibi bu yıl da çeşitli anma etkinlikleri ve tarihçilerin değerlendirmeleriyle olayların üzerindeki sis perdesi aralanmaya çalışılıyor. Ayrıca, Şehir Hatları'nın yaz tarifesine geçerek gece seferlerine başlaması da İstanbul'un 6 Eylül'deki hareketliliğini artıran bir başka gelişme olarak öne çıkıyor. Bu üç başlık, kültür, tarih ve şehir yaşamı ekseninde 6 Eylül'ü çok boyutlu bir gündem maddesi haline getiriyor.

Bilinmesi gerekenler

MUBI FEST'in bu yılki programında hangi filmlerin yer alacağı ve konuk yönetmenlerin kimler olacağı sinema çevrelerinde merak konusu. Festivalin, özellikle genç yönetmenlerin işlerine alan açması ve Türkiye sinemasından yeni dalga örnekleri sunması bekleniyor. Geçmiş yıllarda olduğu gibi gösterimlerin Kadıköy ve Beyoğlu gibi şehrin kültürel merkezlerinde yoğunlaşması öngörülüyor.

Tarihsel bağlamda ise 6-7 Eylül olayları, azınlıklara ait iş yerleri, evler, kiliseler ve mezarlıklara yönelik organize saldırıları içeriyor. Resmi kayıtlara göre olaylar, Selanik'te Atatürk'ün doğduğu eve bomba atıldığı haberinin yayılmasıyla alevlenmişti. Bu karanlık sayfa, Türkiye'nin çok kültürlü yapısında onarılması güç yaralar açtı. Bugün, İstanbul'un kozmopolit dokusunu anlamak için bu tarihi bilmek, şehrin hafıza mekanlarını okumak açısından kritik önem taşıyor.

Sırada ne var?

MUBI FEST'in 6 Eylül'deki kapanış etkinliklerinin ardından, festivalin sunduğu seçki yıl boyunca MUBI platformunda izlenmeye devam edecek. Festivalin düzenleyicilerinden gelecek yıl için daha geniş kapsamlı bir organizasyon planladıkları konuşuluyor. Tarihsel alanda ise, 6-7 Eylül olaylarına dair akademik çalışmalar ve belgesellerin sayısında artış gözleniyor. Önümüzdeki dönemde, arşivlerin daha fazla açılması ve olayların tanıklarının anlatılarının kayıt altına alınması için sivil toplumun baskısı sürecek. Şehir Hatları'nın yaz tarifesi ise İstanbullulara Boğaz'da gece yolculuğu keyfini Eylül ayı boyunca yaşatmaya devam edecek. 6 Eylül, böylece hem geçmişin hesaplaşmasını hem de bugünün kültürel üretimini aynı potada eritmeye devam ediyor.