39 Saniyelik Felaketin Ardından Utanç Görüntüleri: Venezuela'da Deprem Sonrası Yağma Krizi
Venezuela'yı sarsan yıkıcı depremlerin ardından ülkede geniş çaplı bir güvenlik zafiyeti ve yağma dalgası başladı. Enkaz altındaki yaralıların çığlıkları arasında polislerin dahi dahil olduğu yağma olayları, felaketin boyutunu derinleştiriyor.
Ne oldu?
Venezuela deprem yağma konusu, ülkenin kuzey kıyısında 39 saniye arayla meydana gelen 7.2 ve 7.5 büyüklüğündeki iki yıkıcı depremin hemen ardından patlak veren insani ve güvenlik krizini tanımlıyor. Amerikan Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), sarsıntıların merkez üssünün Morón kasabası yakınları olduğunu açıkladı. Bu şiddetli depremler, zaten ekonomik krizle boğuşan ülkede altyapıyı tamamen çökertti. Binaların enkaz yığınına döndüğü, elektrik ve iletişim hatlarının koptuğu kaos ortamında, yardım bekleyen afetzedeler bu kez de yağmacıların hedefi oldu. Resmî olmayan ilk belirlemelere göre 188 kişi hayatını kaybetti; ancak Alman DW kanalının bölgedeki kaynaklara dayandırdığı haberinde ölü sayısının 589'a ulaştığı, 50 bin kişiden ise hâlâ haber alınamadığı iddia ediliyor. Bu rakamlar, Venezuela hükümeti tarafından henüz teyit edilmiş değil; genişleyen enkaz alanları düşünüldüğünde can kaybının artmasından endişe ediliyor.
Neden gündemde?
Bu olay, yalnızca doğal afetin büyüklüğüyle değil, afetin hemen sonrasında yaşanan hukuk dışı görüntülerle dünya gündemine oturdu. Sosyal medyaya düşen görüntülerde, depremin şokunu atlatamayan halkın marketlere, depolar hatta hasarlı evlere girerek temel ihtiyaç maddesi ve elektronik eşya aldığı anlar yayınlandı. Asıl skandal ise güvenliği sağlaması gereken polislerin tavrıydı. Milliyet ve Halk TV’de yer alan haberlere göre, bazı üniformalı güvenlik görevlilerinin motosikletleriyle yağmalanan malları taşıdığı iddia edildi. Bu çelişki, devletin kriz anında kontrolü tamamen kaybettiğini ve güvenlik teşkilatı içinde dahi çözülme yaşandığını gösteriyor. Venezuela’da uzun süredir devam eden hiperenflasyon ve gıda krizi nedeniyle temel mallara erişimin zorlaşması, yağma olaylarının motivasyonu olarak öne sürülse de, yaşananlar uluslararası kamuoyunda büyük infial yarattı.
Bilinmesi gerekenler
Krizin çok boyutlu bir yapısı var. Birincisi, depremin büyüklüğü ve konumu hakkında dolaşan farklı sayılar kafa karıştırıcı. İlk depremin (7.5) hemen ardından ikinci bir depremin (7.2) gelmesi, kurtarma çalışmalarını felç etti. İkincisi, güvenlik zafiyeti başkent Caracas ile sınırlı değil; Morón ve çevresindeki kırsal alanlarda hiçbir devlet otoritesi kalmadığı belirtiliyor. Üçüncü olarak, bölgeden yerel medyaya yansıyan bilgilere göre, halk kendi imkanlarıyla enkaz altındaki yakınlarını kurtarmaya çalışırken, ağır iş makineleri ve arama kurtarma ekiplerinin bölgeye ulaşmasındaki gecikme öfkeyi büyüttü. Nitekim Haber Ekspres’in aktardığına göre, yağma iddialarının bir kısmı, halkın yardım ulaşmamasına duyduğu tepkinin bir dışavurumu olarak da yorumlanıyor. Ancak polislerin bizzat karıştığı görüntüler, sivil itaatsizlik ile organize suç arasındaki çizgiyi belirsizleştirmiş durumda.
Sırada ne var?
Nicolás Maduro hükümeti, bölgeye asker sevkiyatı başlattığını ve yağma olaylarına karıştığı tespit edilen kamu görevlileri hakkında soruşturma açıldığını duyurdu. Ancak muhalefet ve bazı sivil toplum kuruluşları, yolsuzluk ve ekonomik çöküş nedeniyle ordunun da motivasyonunun düşük olduğu bir ortamda alınan bu kararların kâğıt üzerinde kalabileceğini savunuyor. Uluslararası yardım kuruluşları, özellikle barınma ve temiz su sorununa dikkat çekiyor. Depremin hafta sonuna denk gelmesi ve iletişim altyapısının hasar görmesi nedeniyle gerçek can kaybı ve hasar tablosunun netleşmesi haftalar alabilir. Yaralı kurtarma çalışmaları devam ederken, yağma riskinin gece saatlerinde artması, Maduro yönetimini olağanüstü hal kapsamında sokağa çıkma yasağı ilan etmeye zorlayabilir. Önümüzdeki günlerde, yalnızca bölgedeki yıkımın boyutu değil, sistemin bu yükün altında nasıl bir şekil alacağı da yakından takip edilecek.
Sık Sorulan Sorular
Venezuela'daki deprem kaç büyüklüğünde oldu ve merkez üssü neresi?
Amerikan Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS) verilerine göre, ülkenin kuzey kıyısında 39 saniye arayla 7.2 ve 7.5 büyüklüğünde iki ayrı deprem meydana geldi. Merkez üssü Morón kasabası yakınları olarak kaydedildi.
Deprem sonrası yağma olaylarına neden olan temel etkenler nelerdir?
Depremin yarattığı yıkım ve altyapı çöküşü, güvenlik güçlerinin yetersiz kalmasına yol açtı. Ancak asıl tetikleyici, Venezuela'nın uzun süredir muzdarip olduğu derin ekonomik kriz, hiperenflasyon ve temel gıda maddelerine erişim sıkıntısıdır. Halkın yardım beklerken çaresiz kalması ve kamu otoritesinin zayıflaması yağma dalgasını beraberinde getirdi.
Polislerin yağmaya katıldığı iddiaları doğru mu?
Uluslararası basına yansıyan teyit edilmemiş görüntüler ve yerel medya raporları, bazı polislerin motosikletleriyle yağmalanan eşyaları taşıdığını iddia ediyor. Venezuela hükümeti bu iddialarla ilgili soruşturma başlatıldığını açıklasa da, şu ana kadar resmî bir disiplin cezası veya tutuklama bilgisi paylaşılmadı.
Depremde resmî can kaybı sayısı ne kadar ve bunun artması bekleniyor mu?
Venezuela hükümeti en son 188 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. Ancak Alman DW kanalı, yerel kaynaklara dayandırdığı haberinde 589 ölü ve 50 bin kayıp rakamını gündeme getirdi. İletişim kopukluğu ve enkaz altında kalanlar nedeniyle can kaybının önümüzdeki günlerde önemli ölçüde artmasından endişe ediliyor.