2025'in 500 büyük sanayi kuruluşu açıklandı: Zirve değişmedi, kârlılık kan kaybetti

Ne oldu?

İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından bu yıl 57'ncisi düzenlenen "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" araştırmasının sonuçları açıklandı. Açıklanan verilere göre, Türkiye'nin sanayi devlerinin zirvesinde bu yıl da bir değişiklik yaşanmadı. TÜPRAŞ-Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş., 2024 yılı faaliyetlerini kapsayan listede üretimden satışlarda elde ettiği 698 milyar liralık dev hasılatla birinci sıradaki yerini korudu. TÜPRAŞ'ı, 356 milyar liralık satış geliriyle Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. takip ederken, üçüncülüğü ise Star Rafineri A.Ş. elde etti. Dördüncü sırada Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye A.Ş. yer alırken, ilk 10'da bu yıl dört yeni şirketin yer alması dikkat çekti.

Neden gündemde?

İSO 500 listesi, yalnızca bir büyüklük sıralaması olmanın ötesinde, Türkiye ekonomisinin nabzını tutan en kritik göstergelerden biri olarak kabul ediliyor. Araştırma, sanayi sektörünün finansal performansını, istihdam yapısını ve dış ticaret eğilimlerini ortaya koyuyor. Bu yıl listenin gündem olmasının temel nedeni ise makroekonomik dengelerdeki değişimin rakamlara sert bir şekilde yansıması. Özellikle kârlılık oranlarında gözle görülür bir erime yaşanıyor. İSO'nun açıkladığı verilere göre, ilk 500 kuruluşun genelinde kârlılık baskılanırken, asıl çarpıcı tablo İSO İkinci 500 listesinde ortaya çıktı. İkinci 500 büyük sanayi kuruluşunun 2024 yılına ait toplam vergi öncesi kâr ve zarar toplamı, bir önceki yıla kıyasla yüzde 63,8 oranında dramatik bir düşüşle 95 milyar TL'den 34 milyar TL'ye geriledi. Bu keskin düşüş, özellikle orta ölçekli sanayi kuruluşlarının finansman maliyetleri ve talep daralması karşısındaki kırılganlığını gözler önüne serdi.

Bilinmesi gerekenler

Listenin zirvesinde enerji ve otomotiv sektörlerinin ağırlığı bir kez daha teyit edildi. İlk dört sırayı rafineri ve otomotiv devlerinin alması, bu sektörlerin hem iç talepteki hem de ihracattaki lokomotif rollerini koruduğunu gösteriyor. Öte yandan, listedeki bölgesel dağılım da dikkat çekici veriler sunuyor. Örneğin, Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası (SATSO) tarafından yapılan açıklamaya göre, İSO ilk 500 listesine Sakarya'dan 39 firma girmeyi başardı. Bu durum, Marmara Bölgesi'ndeki üretim üslerinin Anadolu'ya doğru genişlediğinin bir işareti olarak yorumlanıyor. Listede ayrıca, şirketlerin borçluluk oranlarındaki artış ve yabancı para pozisyonları da finans çevrelerinin mercek altına aldığı konular arasında yer alıyor. Yüksek faiz ortamının bilançolara etkisi, satış gelirleri artsa dahi net kârlılığı aşağı çeken en önemli faktör olarak öne çıkıyor.

Sırada ne var?

Ekonomi yönetiminin dezenflasyon politikasına paralel olarak talepteki yavaşlamanın etkileri önümüzdeki dönemde de hissedilmeye devam edecek. Piyasa aktörleri, özellikle ikinci 500'deki kârlılık düşüşünün kalıcı olup olmayacağını ve bu durumun istihdam piyasasına yansımalarını yakından takip ediyor. Sanayiciler, sıkı para politikasının hâkim olduğu konjonktürde ayakta kalmak için maliyet kontrolü ve verimlilik artışına odaklanacak. İSO'nun yılın ilerleyen dönemlerinde yayımlayacağı sektörel raporlar ve tematik analizler, sanayideki dönüşümün hangi alt sektörlerde yoğunlaştığına dair daha ayrıntılı ipuçları sunacak.