1 TL'lik depozito dönemi resmen başladı: DOA iade makineleri 81 ilde
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın başlattığı Depozito Yönetim Sistemi kapsamında, pet şişe ve içecek kutularını iade eden vatandaşlara anında para ödeyen DOA iade makineleri 81 ilde kullanıma açıldı.
Ne oldu?
Depozito iade makinesi, vatandaşların kullanılmış cam, plastik şişe veya alüminyum içecek kutularını belirli bir ücret karşılığında geri dönüşüme kazandırmasını sağlayan otomatik bir toplama sistemidir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen Depozito Yönetim Sistemi kapsamında, teknik adıyla 'Depozito İade Makinesi' (DİM) olarak bilinen bu cihazlar, 'DOA' (Depozitosu Olan Ambalaj) logosuyla Türkiye genelinde devreye alındı. 2025 yılı itibarıyla 81 ilde kullanıma açılan makineler, ilk etapta belirli marketlerde, üniversitelerde ve kamu kurumlarında hizmet vermeye başladı. Uşak ve Edirne gibi şehirler ilk kurulumların yapıldığı pilot bölgeler arasında yer alıyor.
Neden gündemde?
Sistem, çevre kirliliğiyle mücadelede yeni bir sayfa açarken, doğrudan vatandaşın cebine dokunan bir mekanizma sunuyor. Makineye atılan her uygun ambalaj için e-cüzdana anında 1 TL yükleniyor. Bu tutar, market alışverişlerinde harcanabiliyor. Özellikle son 24 saatte "Pet şişe geri dönüşüm makinesi nerede var" ve "Depozito iade sistemi ne kadar ödüyor" soruları arama motorlarında zirveye çıktı. CNN Türk ve Habertürk gibi ana akım medya kuruluşları, sistemin ayrıntılarını canlı yayınlarla kamuoyuna aktarırken, Edirne'de uygulamayı deneyen vatandaşlar hem doğanın hem kendilerinin kazandığını ifade etti.
Bilinmesi gerekenler
DOA iade makineleri, üzerindeki barkodu tarayarak ürünün depozitolu olup olmadığını milisaniyeler içinde tespit eder. Makine, yalnızca üzerinde özel 'DOA' logosu bulunan ve sistemde kayıtlı ambalajları kabul ediyor. İade edilen şişe veya kutu, makine içinde otomatik olarak sıkıştırılmakta ve malzeme türüne göre (pet, alüminyum, cam) ayrıştırılarak depolanıyor. Şu ana kadar sahada tespit edilen en kritik detay, hangi ambalajların sisteme dahil olduğu. Piyasadaki her pet şişe bu kapsama girmiyor; yalnızca depozito bedeli peşin olarak ödenmiş özel etiketli ürünler kabul ediliyor. Ödemeler doğrudan nakit olarak verilmiyor; banka kartına entegre bir e-cüzdan modeli veya market kuponu seçenekleri kullanılıyor. Bakanlık yetkilileri, yıl sonuna kadar cihaz sayısının kritik bir seviyeye ulaşacağını ve zincir marketlerin büyük çoğunluğunda zorunlu hale geleceğini belirtiyor.
Sırada ne var?
Sistemin kapsamı kademeli olarak genişleyecek. İlk dalgada zincir marketler ve yüksek nüfuslu kamu alanları hedeflenirken, ilerleyen aylarda depozito iade ücretinde güncelleme yapılabileceği konuşuluyor. Ayrıca Avrupa'daki benzer uygulamalara bakıldığında, ilerleyen dönemlerde cam şişe dışındaki deterjan ambalajlarının da sisteme eklenmesi bekleniyor. Bakanlığın kısa vadeli hedefi, piyasadaki kafa karışıklığını gidermek için barkod denetimini sıkılaştırmak ve iade noktalarının yoğunluğunu artırmak.
Sık Sorulan Sorular
DOA geri dönüşüm depozito iade makinesi nedir, ne kadar ödüyor?
DOA iade makinesi, üzerinde depozito logosu bulunan plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarını toplayan otomatik cihazdır. 2025 yılı itibarıyla kabul edilen her uygun ambalaj için vatandaşa 1 TL ödeme sağlıyor.
Pet şişe geri dönüşüm makinesi nerede var?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, depozito iade makinelerinin 81 ilde kullanıma açıldığını duyurdu. Cihazlar öncelikli olarak büyük zincir marketlerin girişlerinde, üniversite kampüslerinde ve bazı belediye binalarında konumlandırılıyor.
Depozito iade sistemine hangi ürünler kabul ediliyor?
Sisteme yalnızca üzerinde 'DOA' özel logosu bulunan ve depozito bedeli ödenmiş olan ambalajlar kabul ediliyor. Piyasadaki her pet şişe kapsama girmiyor; makine, barkodu okutarak ürünün sisteme kayıtlı olup olmadığını otomatik kontrol ediyor.